الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )

60

موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )

( 1 ) بنابراين شروع محاصرهء شعب هم زمان يا نزديك به زمان شروع به مهاجرت به حبشه بوده است و ماه رجب سال پنجم بعثت يا دوم رسالت زمان شروع مهاجرت به حبشه بوده است . « 1 » و از آنجا كه بنابر مذهب اهل بيت عليهم السّلام و بر طبق اخبارى كه گذشت ، بعثت نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله در ماه رجب واقع گرديده ، اين بدان معناست كه هجرت به حبشه در پايان سال پنجم و آغاز سال ششم اتفاق افتاده است و بنابر قول ابن شهر آشوب : هنگامى كه ابو طالب وفات يافت ، نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله به شهر طائف رفت و يك ماه آنجا اقامت كرد و سپس به مكه بازگشت . براى همين ما در اينجا به بيان حديث شعب ابى طالب - رضى الله عنه - مىپردازيم . ( 2 ) حديث شعب ابى طالب « 2 » منقرى تميمى ( ت 212 ه ) با سند خود از أبى روق همدانى از نسخه نوشته‌اى در دست ابن عمر ارحبى در دوران حكمرانى حجّاج ثقفى گزارش نموده كه : امير المؤمنان على عليه السّلام در پاسخ نامهء معاويه كه به دست زاهد شامى ابى مسلم ، براى آن حضرت فرستاده بود . نوشت : « . . . قوم ما مىخواستند پيغمبر ما را بكشند بلكه ريشه ما را بكشند ، و دربارهء ما ( سوء ) قصدها كردند و بدرفتارىها نمودند : ارزاق را از ما جلوگيرى كردند و ( حتى ) آب گوارا را نگاهداشتند . و ما را بر پلاس ترس نشاندند و ديده‌بان‌ها بر ما نهادند و ما را به كوهى سخت پناه دادند و آتش جنگ را بر ما برافروختند . و عليه ما در ميان خودشان نوشتند كه : با ما نه بخورند و نه بياشامند و نه همسر بدهند و نه بفروشند . ما در ميان آنان جز در روزهاى موسم حج يا عمره تا موسم ديگر امان نداشتيم . پس خداوند عزم ما را جزم كرد كه در تمام ساعت‌هاى شبانه روز او را حمايت و از حوزهء او دفاع كنيم و از ميدان او ( بر دشمنانش ) تيراندازى نماييم ، و با شمشيرهاى خود در پيشرفت او برپا باشيم ، مؤمنان ما با اين كار اميد پاداش ( الهى ) داشتند ، و كافران ما با اين كار از خويش خود حمايت مىنمودند . . . اين ( حال اسف بار ) تا آنگاه كه خدا مىخواست همچنان بود . . . » « 3 »

--> ( 1 ) . مجمع البيان ، ج 3 ، ص 36 و المنتقى تأليف كازرونى ، ص 44 ، چنان كه در بحار الانوار ، ج 18 ، ص 422 آمده است . ( 2 ) . در معجم « معالم مكه التاريخيه » از بلاذرى آمده است : امروزه اين منطقه شعب على ناميده مىشود و محلّ منزل‌هاى بنى هاشم از زمان قبل از نبوت بوده است و رسول الله صلّى اللّه عليه و آله در همين جا به دنيا آمده است . امروزه در اين مكان كتابخانهء مكه مكرّمه قرار دارد و در سال 1410 ه . ق تمام ساختمان‌ها به غير از اين كتابخانه منهدم شد و بعضى از افراد خيّر سعى كردند و از انهدام آن جلوگيرى كردند تا به موزه تبديل شود . اين مكان حدود سيصد متر بالاتر از مسجد الحرام واقع شده است و در سمت چپ آن ابو قبيس و در سمت راست آن خنادم و در مقابل آن سوق الليل در خيابان غزّه قرار دارد . براى اطلاع بيشتر مراجعه كنيد به مجله ميقات الحج ، ش 54 ، ص 221 و الخرائج و الجرائح ، ج 1 ، ص 143 . ( 3 ) . وقعة صفين ، ص 85 و 89 - 91 .