طرف بود ، رسيد . سپس جلوتر رفت تا به خوبى آنها را ببيند . به خدا قسم كه من و بقيه در آن روز در انتظار نتيجه بوديم كه ناگهان زبير هويدا شد و در حالى كه به شدت نفس نفس مىزد ، گفت : مژده ! مژده ! نجاشى پيروز شد و خدا دشمن او را كشت و او را در سرزمين حبشه پايدار نمود . . . . پس از آن كه خداوند دشمن نجاشى را هلاك كرد و او را در سرزمينش پايدارى بخشيد و امور حبشه را در اختيار او قرار داد ، ما به بهترين نحو و در كمال آسايش در كنار او زندگى كرديم تا اين كه بر رسول الله صلّى اللّه عليه و آله در مكه وارد شديم . « 1 » ( 1 ) اين خبر را ابن اسحاق از ابن شهاب زهرى از ام سلمه به واسطهء يكى از نزديكانش ، ابو بكر بن عبد الله مخزومى روايت كرده است . سپس ابن اسحاق مىنويسد كه زهرى گفت : حديث عروة بن زبير را براى ابى بكر بن عبد الرحمن از امّ سلمه بازگو كردم و آخرين چيزى كه اين خبر بر آن دلالت مىكند ، تقرير خبر عروة بن زبير از ام سلمه به وسيلهء زبير است و حديث با اين مضمون از هجرت حبشه از خود زبير و نه بواسطهء يكى از فرزندانش و به خصوص به وسيلهء عروة كه محدّث و مورخ بوده نقل نگرديده است . ( 2 ) بعد از اين ابن اسحاق حديث امام صادق عليه السّلام را نقل مىكند كه خروج حبشىها بر ضد نجاشى را بازگو مىكند و نهايت مطلب آن اين است كه حبشىها بر ضد نجاشى قيام كردند . آنگاه او جعفر و اصحابش را آماده رفتن به سوى مدينه نمود و گفت : اگر شكست خوردم كه برويد ، و اگر پيروز شدم ، برگرديد و بمانيد و به سوى حبشه بازگشت در حالى كه برايش صف‌آرايى كرده بودند . . . و سپس راضى شدند و برگشتند . . . و در اين خبر نيامده است كه خداوند دشمن نجاشى را هلاك كرد و او پيروز شد ، و اين مطلبى است كه در خبر ام سلمه آمده است . در حالى كه در حديث امام صادق عليه السّلام از كشتى و سوار شدن بر آن و انتظار اين كه گزارش شكست يا پيروزى نجاشى به آنها برسد صحبت شده است . اگر به ناچار بخواهيم يكى از اخبار را ترجيح دهيم ، خبر امام صادق عليه السّلام مرجّحاتى دارد كه در خبر ام سلمه وجود ندارد . ( 3 ) انتهاى خبر ام سلمه را فراموش نكنيم كه گفت : تا اين كه نزد رسول الله صلّى اللّه عليه و آله بازگشتيم در حالى كه در مكه بود . اما در اين خبر ذكر نشده است كه اين بازگشت چه زمانى بوده است ؟ و ابن اسحاق يا ابن هشام هم اشاره‌اى بدان نكرده‌اند . وانگهى ام سلمه گويد كه نزد رسول الله صلّى اللّه عليه و آله بازگشتيم و كسى را استثنا نمىكند . امّا ظاهرا چنين به نظر مىرسد كه ام سلمه در هنگام صحبت براى ابى بكر مخزومى

--> ( 1 ) . همان ، ص 362 .