خدا گمراه شده و به پيروى از ظن و گمان و افترا و تهمت روى آورده است و خداوند آگاه‌تر به هدايت‌شدگان و گمراه‌شدگان از راهش مىباشد . سپس مىفرمايد : « فَكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ إِنْ كُنْتُمْ بِآياتِهِ مُؤْمِنِينَ وَ ما لَكُمْ أَلَّا تَأْكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ قَدْ فَصَّلَ لَكُمْ ما حَرَّمَ عَلَيْكُمْ إِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَيْهِ وَ إِنَّ كَثِيراً لَيُضِلُّونَ بِأَهْوائِهِمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُعْتَدِينَ » « 1 » ؛ اگر به آيات او ايمان داريد از آنچه نام خدا بر آن رفته است بخوريد . چرا از چيزهايى كه نام خدا بر آن برده شده نمىخوريد ؟ حال آن كه حرام‌شده‌ها را برايتان بيان كرده است . مگر اين كه ناچار باشيد . بسيارند مردمى كه به خاطر هوا و هوس و يا بىدانشى گمراه مىكنند و پروردگار ، تجاوزكاران را بهتر مىشناسد . ( 1 ) در اين آيه آمده است : « وَ قَدْ فَصَّلَ لَكُمْ ما حَرَّمَ عَلَيْكُمْ » ؛ حال آن كه حرام‌شده‌ها را برايتان بيان كرده است . طبرسى مىگويد : گفته شده است كه اين همان چيزى است كه در سورهء مائده بدان اشاره شده است : « حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَ الدَّمُ . . . » ؛ گوشت ميته و خون براى شما حرام شده است . و به اين اعتراض شده است كه سورهء مائده بعد از انعام نازل شده است و در اين صورت صحيح نيست كه گفته شود : هرآينه در سورهء مائده به طور مفصل اين مسأله آمده است . الّا اين كه بگوييم اين مطلب بر زبان رسول الله صلّى اللّه عليه و آله جارى شده و سپس در قرآن آمده است . « 2 » ( 2 ) علامه طباطبائى مىنويسد : از اين آيه ظاهر مىشود كه محرّمات خوردن قبل از سورهء انعام در سورهء نحل كه از سوره‌هاى مكى مىباشد ، آورده شده است و اين سوره قبل از انعام نازل شده است . « 3 » آيات سورهء نحل در اين موضوع عبارتند از آيات 114 تا 118 و ابتداى آن چنين است : « وَ عَلَى الَّذِينَ هادُوا حَرَّمْنا ما قَصَصْنا عَلَيْكَ مِنْ قَبْلُ » ؛ چيزهايى را كه قبلا به شرح آورديم بر يهوديان حرام كرديم . ( 3 ) پس اگر قول خداوند : « فَصَّلَ لَكُمْ » در سورهء انعام ما را به اين نتيجه برساند كه بگوييم سورهء نحل قبل از انعام نازل شده است ، در اين صورت اين آيهء سورهء نحل كه مىگويد : « قَصَصْنا عَلَيْكَ مِنْ قَبْلُ » ؛ ما را وامىدارد كه اخبارى را كه دال بر نزول انعام قبل از نحل است ، قبول كنيم ، زيرا انعام پنجاه و پنجمين سورهء نازل شده و نحل هفتادمين سوره است . اما در مورد قول خداوند در سورهء انعام كه مىفرمايد : « وَ قَدْ فَصَّلَ لَكُمْ » ؛ هرآينه براى شما تفصيل داده است ، سخن طبرسى دربارهء آن را مىپذيريم كه گفته بود : منظور از آن ، سخنان نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله مىباشد نه آيات قرآن .

--> ( 1 ) . انعام ( 6 ) ، ص 118 - 119 . ( 2 ) . مجمع البيان ، ج 4 ، ص 552 و واحدى در اسباب النزول ، ص 180 و روايتى در علت نزول اين آيه آمده است كه بايد بدان جا مراجعه شود . ( 3 ) . الميزان ، ج 7 ، ص 332 .