الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )
84
موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )
( 1 ) مدينهء منوره اين شهر در 450 كيلومترى شمال مكه قرار دارد . در اطراف آن باغها و نخلستانهاى زيادى به خاطر مرغوبيت نسبى خاك آن وجود دارد . اسم اين شهر قبل از اسلام يثرب بوده است و بعد از هجرت رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله مدينة الرسول ناميده شده است و سپس براى راحتى در گفتار ، رسول حذف شده و مدينه باقى مانده است . گفته مىشود كه عمالقه اولين كسانى بودهاند كه در مدينه يا همان يثرب مسكن گزيده و در آن باقى ماندهاند تا اين كه در قرن دوم ميلادى عدهاى از يهوديان در اثر فشارهاى روميان بر آنها در سرزمين فلسطين ، به اين شهر هجرت كردهاند . به نظر مىرسد كه آنها در اثر فشارهاى قيصر نينوس و انهدام هيكلشان در سال 70 ميلادى و همچنين فشارهاى بيش از حدّ قيصر هوريان بر آنها در سال 132 ميلادى از فلسطين به حجاز مهاجرت كردهاند . « 1 » ( 2 ) ما مىبينيم كه حجاز منطقهاى خشك و بىآب و علف و غير قابل زراعت و بهرهبردارى مىباشد و قابليت سكونت و توسعهء زندگى بشرى را ندارد . همين باعث شده است كه به منطقهء امنى در ميان دو دولت روم و فارس در آن زمان درآيد . و اين دولتها هيچ تأثيرى در اين منطقه نداشته باشند ؛ چون هيچ فايدهاى در ارسال لشكر و سپاه به منطقه نمىديدهاند و اگر چنين كارى مىكردند ، مىبايست كه با دست خالى و حسرت به وطنهايشان بازگردند . ( 3 ) بعضى از مؤرخان يونانى نقل كردهاند كه فرمانده بزرگ يونان ، جناب دمريوس تصميم به تسخير شبه جزيره گرفت و در جزيره پيشروى كرد تا به روستاى پترا - كه شايد در محل چاه بدر بوده است - رسيد . اهل آن روستا به وى گفتند : اى فرماندهء بزرگ يونانى ! چرا با ما مىجنگى ؟ ما در بيابان بىآب و علفى زندگى مىكنيم كه هيچ چيزى براى زندگى راحت در آن وجود ندارد . ما اين مناطق خشك را براى زندگى برگزيدهايم تا فرمانبردار كسى نباشيم . بنابراين هداياى ما را قبول كن و از ما دست بردار و الّا ما به تو هشدار مىدهيم كه به مصيبتهاى عظيم و مشكلات زياد برخورد خواهى كرد و اين را بدان كه هيچ كدام از ما ، دست از عادتها و اخلاق خويش برنمىدارد و اگر تو بخواهى كه به پيشروى ادامه دهى و عدهاى از ما را به اسارت ببرى ، هيچ نفع و فايدهاى از اين اسيران نخواهى ديد ؛ زيرا با اعمال و نيّات بدى با شما به مقابله بر خواهند خاست و هيچ يك از آداب و رفتارهايشان را تغيير نخواهند داد ! پس از آن ، فرماندهء يونانى هدايا را پذيرفت و از تسخير شبه جزيره منصرف شد . « 2 »
--> ( 1 ) . جزء ششم از تاريخ عرب قبل از اسلام ، تأليف جواد ، على . ( 2 ) . به زبان فارسى ؛ تمدن اسلام و عرب ، ص 94 .