اين تصويرى از جايگاه پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و ارزش تعاليم و گفته‌هايش در ميان آنها مىباشد . به همين مقدار اكتفا مىكنيم و مىگوييم كه وجود چنين اقداماتى كه شخصيت رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله و بلكه تمام مقدسات اسلامى را مورد هدف خويش قرار داده ؛ ما را موظف مىكند كه به ارزيابى اخبار سيره و روايات تاريخ اسلام بپردازيم و آنها را به صورت دقيق مطالعه و تحليل كنيم . ( 1 ) اخبار تاريخى را با چه معيارهايى ارزيابى كنيم ؟ براى ارزيابى اخبار تاريخى ضرورى است اقدامات زير را انجام دهيم : ( 2 ) 1 - روايات را بر قرآن كريم عرضه كنيم ؛ زيرا از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله روايت شده است : « بعد از من نقل حديث براى شما زياد خواهد شد اگر حديثى از من براى شما روايت شد ، آن را بر قرآن عرضه كنيد ، آنگاه آنچه را كه موافق كتاب خداست ؛ قبول كنيد و آنچه را كه مخالف كتاب خداست ، ردّ كنيد « 1 » » . و حضرت امام سجاد عليه السّلام دربارهء قرآن مىفرمايد : « قرآن ميزانى است كه زبانش از حق‌گويى منحرف نمىشود و نور هدايتى است كه برهانش مخفى نمىماند و نشانهء نجات‌بخشى است كه هر كسى را كه از آن پيروى كند ، گمراه نمىكند » . ( 3 ) همچنين مرحوم كلينى از امام صادق عليه السّلام روايت مىكند كه فرمود : « آنچه كه با كتاب خدا موافق نباشد زخرف است » « 2 » و از ابن عباس روايت شده است : « اگر شنيديد كه از رسول الله صلّى اللّه عليه و آله براى شما حديث نقل مىكنم و آن را در كتاب خدا نمىيابيد يا در نظر مردم ناپسند يافتيد ؛ پس بدانيد كه من بر پيامبر دروغ بسته‌ام » . « 3 » ( 4 ) از ابن مسعود هم روايت شده است : « نگاه كنيد و آنچه را كه موافق كتاب خداست ، قبول كنيد و آنچه را كه مخالف كتاب خداست ، كنار بگذاريد » . « 4 » و از معاذ بن جبل روايت شده است : « هر حديثى را بر كتاب خدا عرضه كنيد و هرگز آن را بر كلام ديگرى عرضه نكنيد . » « 5 » و

--> ( 1 ) . اصول الحنفيه ؛ الشاشى ، ص 43 . ( 2 ) . اصول كافى ؛ كلينى ، ج 1 ، ص 55 . ( 3 ) . سنن دارمى ، ج 1 ، ص 146 . ( 4 ) . المصنف ، ج 6 ، ص 112 و جامع بيان العلم ، ج 2 ، ص 42 و حياة الصحابة ، ج 3 ، ص 191 . ( 5 ) . حياة الصحابة ، ج 3 ، ص 197 و از كنز العمال ؛ ابن عساكر ، ج 8 ، ص 87 .