عبرت‌هاى گذشتگان محروم مىكند و ساختار دين را نابود كرده و باعث بىاثر كردن تعاليم انبياى الهى مىشود كه مردم را به بررسى احوال گذشتگان و عبرت‌آموزى از آنها تشويق مىنمايد و حق را آشكار و آن را از باطل جدا مىكند . البته در ميان اين دو گرايش افراطى و تفريطى ، گرايش متوسطى وجود دارد كه به اهتمام متفكران اسلامى و علمايى كه به بررسىهاى تاريخى علاقه‌مندند ، شكل گرفته است . آنها تمام تلاش خود را براى ابهام‌زدايى از جوانب تاريخ كه به وسيلهء جاعلين و مغرضين ، ايجاد شده است ، مبذول مىدارند و به دنبال رسيدن به واقع هستند . « 1 » ( 1 ) نابود كردن نشانه‌هاى حقيقت گفتيم كه روايات مربوط به سيرهء رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله را بر قرآن عرضه مىكنيم ، زيرا اگر ما به اوصاف نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله در قرآن كريم مراجعه كنيم ، مىبينيم كه او را چنين توصيف كرده است : « إِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ » « 2 » ، « خاتَمَ النَّبِيِّينَ » و « أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ » * « 3 » و مردم را از سبك شمردن مقام وى بر حذر مىدارد : « لا تَجْعَلُوا دُعاءَ الرَّسُولِ بَيْنَكُمْ كَدُعاءِ بَعْضِكُمْ بَعْضاً » « 4 » و كسانى را كه وى را اذيت مىكنند ، لعنت مىكند : « إِنَّ الَّذِينَ يُؤْذُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ لَعَنَهُمُ اللَّهُ » « 5 » . ( 2 ) اما اگر به بعضى از رواياتى كه ادعا مىشود ، بيانگر سيرهء آن حضرت است ؛ مراجعه كنيم ، مىبينيم كه او را به صورت طفلى همانند ساير اطفال و مردى كه همانند جاهلان صحبت مىكند و بلكه كم‌عقل‌تر از ديگران است ؛ معرفى مىكند ! او محتاج مراقبت دائمى است و هميشه بايد كسى او را اداره كند و مشكلاتش را بر طرف نمايد و به وى اطمينان قلب بدهد و او را مورد تأييد قرار دهد و الّا خشمگين مىشود و خشم او باعث عجز و اضطراب و نفرين مىگردد و آنگاه با سبك عقلى راضى مىشود و رضايتش او را از حق دور مىگرداند ! او گمان مىكرد كه آياتى نازل شده و از اين رو نظرات مشركان را تأييد مىكرد و پس از آن زانوى غم در بغل مىگرفت و مىگريست ؟ ! شيطان به صورت جبرئيل بر وى ظاهر مىشد !

--> ( 1 ) . مقدمهء دراسات فى التاريخ الاسلامى ؛ ص 8 - 9 ؛ شيخ محمد باقر ناصرى ( همراه با اندكى تصرف ) . ( 2 ) . قلم ( 68 ) ، 4 . ( 3 ) . احزاب ( 33 ) ، 40 . ( 4 ) . نور ( 24 ) ، 63 . ( 5 ) . احزاب ( 33 ) ، 57 .