( 1 ) شرايط تحقيق در تاريخ شكى نيست كه تحقيق در تاريخ كارى خطير و بسيار سخت است . پژوهشگر تاريخ همانند غواصى است كه مىخواهد در درياى عميق و مواجى فرو رود و آنگاه به دقت به جاهاى عميق نظر بيفكند تا بتواند درّ و مرواريدهاى آن را استخراج كند . اگر محقق تاريخ در نظر دارد كه در طى بحث‌هايش حق را احقاق كند و باطل را نابود گرداند ، بايد اين صفات را داشته باشد : اطلاعات وسيع ، بلند نظر ، دوستدار و تابع حق بودن ، دورى از تعصبات مذهبى موجود ، پرهيزگارى در صدور احكام ، آگاهى به روش‌هاى استنباط ، دانايى به آفت‌ها و بيمارهاى تاريخ ، دقت در موقعيت‌ها و مراحل تاريخى ، در نظر گرفتن مصلحت اسلام و مسلمين ، آزادانديشى و تأثيرناپذيرى از آنچه كه از خانواده و قومش به ارث برده است . ضرورت اين شرايط از آن روست كه تاريخ و به خصوص سيرهء پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله در امور مختلف زندگى از قبيل : عقايد دينى ، احكام ، معارف و علوم و ادب و اخلاق اسلامى اثرگذار است و بر اساس تاريخ است كه همهء نسل‌ها سخنانشان را بازگو مىكنند و دربارهء هر چيزى حكم مىنمايند . ( 2 ) تاريخ و سيره همانند بسيارى از امور مبتلا به دو نظريهء افراطى و تفريطى شده است : عده‌اى هر چه را كه در سيره و تاريخ است از ضعيف و قوى أخذ مىكنند و آن را از مسلم‌ترين مسلّمات مىدانند ، بدون آن كه از دسيسه‌ها و خرافاتى كه در تاريخ ايجاد شده و پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله ما را از آنها آگاه كرده است ، بر حذر باشند . آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله فرمود : « حتما افترازنندگان بر من ظهور خواهند كرد . » ، ولى با اين حال عده‌اى آنچه را كه زنادقهء ملحد بدان اعتراف كرده‌اند و مورخان نيز متذكر شده‌اند كه : « آنها هزاران حديث را جعل كردند و به خدا و رسولش نسبت دادند و بسيارى از حلال‌ها را حرام و حرام‌ها را حلال كردند و حق را از جايگاهش ساقط كردند و بسيارى از احاديث صحيح را تغيير دادند و كرامات و مناقبى را به خاطر علاقهء به مال و مقام براى خويش ساختند » . ناديده گرفتند ! ( 3 ) در مقابل عده‌اى راه تفريط را در پيش گرفتند . آنها بعضى از نواقص تاريخ را دستاويز قرار داده و آن را دليلى براى اعراض از تاريخ و كنار گذاشتن آن قرار دادند ! اين ظلم بزرگى است و باعث جدايى نسل‌ها از هم مىگردد و آيندگان را از تجربيات و