الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )

351

موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )

الدر المنثور به نقل از بخارى و ابن جرير و ابن منذر و ابن مردوية و ابن ابى حاتم و سعيد بن منصور از ابن عباس نقل شده است . بنابراين روايت از ابن عباس به دو صورت مىباشد : اولى همان است كه از على عليه السّلام در مورد يوم الدار و روز دعوت نقل كرده است و دومى همين روايت است كه بر آن توقف شده است و آن را بدون اسناد از پدرش يا على عليه السّلام نقل كرده است و روايت اوّل ، از جهت سندى و موافقت با كتاب الله أولى به قبول مىباشد . و دومى مقطوع السند و مخالف با ظاهر آيهء ؛ « الاقربين » مىباشد و در واقع خبر نامعتبرى است . ( 1 ) نامعتبرتر از آن چيزى است كه آن هم در الدر المنثور از احمد و بخارى و مسلم و ترمذى و ابن جرير و ابن منذر و ابن ابى حاتم و ابن مردوية و بيهقى در شعب الايمان و در الدلائل از ابى هريره نقل كرده‌اند كه گفت : هنگامى كه آيهء « وَ أَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ » نازل شد ، رسول الله صلّى اللّه عليه و آله عام و خاص قريش را فرا خواند و فرمود : اى جماعت قريش ! خودتان را از آتش نجات دهيد كه من مالك هيچ سود و ضررى براى شما نيستم . اى جماعت بنى كعب بن لؤى . . . اى جماعت بنى قصى . . . اى جماعت بنى عبد المطلّب . . . در تمام اينها مىگويد : خودتان را از آتش نجات دهيد كه من مالك هيچ سود و ضررى براى شما نيستم . و در آخر خبر آمده است كه آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله فرمود : اى فاطمه ، دختر محمد ! خودت را از آتش نجات بده كه من مالك هيچ سود و ضررى براى تو نيستم . الا اين كه شما از ارحام من هستيد و من به صلهء رحم عمل خواهم كرد ! ( 2 ) اين روايت بسيار از ظاهر آيهء شريفه دور است ، زيرا مىگويد : آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله قريش را به صورت قبيله قبيله فرا مىخواند و گويى كه ابو هريره انذار را به تمام قريش تعميم داده ، در حالى كه آيه تصريح دارد كه انذار براى خويشاوندان نزديك باشد و آنها بنى هاشم يا بنى عبد المطّلب‌اند . گويا كه ابو هريره - يا كسى كه اين سخن بىپايه را بر زبانش جارى ساخته متوجه اين اشكال بوده است و اختلاف ظاهر آيه كه خاص است و عمل رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله كه عمومى است را در نظر داشته ، لذا گفته است : رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله در ابتدا به صورت خاص و سپس به صورت عام همه را دعوت كرد كه اين سخن نيز اشكال را رفع نمىكند و اين سؤالات باقى است كه : آن حضرت چگونه آنها را جمع كرد و اين گونه آنها را انذار نمود ؟ و چگونه دخترش فاطمه هم بدان جا آمد و سن او در آن هنگام چقدر بوده است ؟ و ابو هريره در روز نزول آيه كجا بوده است ، در حالى كه وى تنها چند سال قبل از وفات پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله اسلام آورده بود ؟ بنابراين اين خبر مقطوع السند و مردود است .