( 1 ) پس سيد مرتضى توقف كرده است و محقق آن را نفى و انكار نموده است و لكن شاگردش ، علامه از نظر وى برگشته و قائل به توقف شده است : علامه قدّس سرّه در شرح بر مختصر الاصول ابن حاجب مىنويسد : « مردم در اين كه آيا نبىّ اكرم صلّى اللّه عليه و آله قبل از نبوّت متعبد به شريعت هيچ كدام از انبياى الهى سابق بوده است يا خير ، اختلاف دارند . گروهى قائل شده‌اند كه وى متعبّد بوده است و عده‌اى ديگر آن را انكار كرده‌اند . قائلان به اين امر نيز با هم اختلاف كرده‌اند : عده‌اى قائل شده‌اند كه وى به شريعت نوح و در نظر گروهى به شريعت ابراهيم و در نظر دسته‌اى به شريعت موسى و در نظر جمعى به شريعت عيسى متعبد بوده است و برخى نيز گفته‌اند او به آنچه كه ثابت مىشد شرعى است متعبّد بوده است . » ( 2 ) علّامه در اين مسأله سخنى نگفته است كه نظرش را معين كند و تنها نظريهء ابن حاجب شافعى ( ت 646 ه ) را تقرير نموده و از قول وى گفته است : نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله به آنچه كه به صورت متواتر ثابت مىشد كه از شريعت قبلى است ، متعبّد بوده و فرقى هم نمىكرد كه از شريعت موسى يا عيسى عليه السّلام باشد ، زيرا شريعت عيسى همان شريعت موسى به معناى اعمّ است . استدلالش را هم براى اين امر تقرير نموده است : « بنابر آنچه كه نزديك به تواتر نقل گرديده است مبنى بر اين كه آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله نماز مىخواند و حجّ به جاى مىآورد و عمره انجام مىداد و كعبه را طواف مىنمود و از گوشت مرده و تذكيه نشده دورى مىكرد و در عين حال گوشت مىخورد . . . اينها از امورى هستند كه عقل آن را درك نمىكند و جز از طريق شرع نمىتوان آنها را فهميد . » ( 3 ) لكن وى استدلال ديگران را بر اين عقيده رد كرده و گفته است : « عيسى عليه السّلام به سوى تمام مكلفين مبعوث شده بود و نبىّ اكرم از جملهء مكلفين بوده است ، بنابراين عيسى به سوى او هم مبعوث شده بود . » سپس گفته است : « به عموميّت دعوت انبياى متقدم يقين نداريم . »

--> چاپ رسيده ، چنين آمده است : مردم در مورد نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله اختلاف كرده‌اند كه آيا وى متعبد به شرايع قبلى بوده است يا خير ؟ و اين اختلاف هيچ فايده‌اى ندارد ، زيرا ما شكى نداريم كه تمام آنچه كه وى آورده است به نقل از انبياى قبلى نبوده است ، بلكه آنها را از جانب خداوند آورده است و اجماع داريم به اين كه او افضل انبياى الهى بوده است و در اين صورت تعبّد وى به شرايع قبلى را با سختى مىپذيريم ، ص 121 . و آقا بزرگ تهرانى براى محققين ، كتاب ديگرى در اصول به نام نهج الوصول نام برده است ( الذّريعة ، ج 24 ، ص 426 - 427 ) و شايد كه علامهء مجلسى سخنانش را از آن كتاب نقل كرده و نامش را نبرده است .