الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )

290

موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )

نمىباشد . امّا در خبرى كه إربلى در « كشف الغمة » از كتاب تاريخ مواليد و وفيات اهل البيت تأليف ابن خشاب به صورت مرفوع از ابو جعفر محمد بن على نقل كرده ، آن حضرت فرموده است : « فاطمه پنج سال پس از ظهور نبوّت و در حالى كه قريش مشغول بناى كعبه بودند ، متولد شد و در حالى كه هيجده سال و هفتاد و پنج روز از عمرش مىگذشت ، وفات كرد . » سپس گفته است : « در روايت ديگرى آمده است : « در حالى كه هيجده سال و پانزده روز از عمر شريفش مىگذشت ، وفات كرد . » و سپس گفته است : « و هشت سال از عمرش را با پدرش در مكه گذرانيد . » « 1 » ( 1 ) به اين ترتيب إربلى به صورت كريمانه از كنار خبر مرفوع ابن خشاب مىگذرد ، بدون آن متعرّض تناقضى شود كه در آن وجود دارد . اين خبر از سويى مىگويد كه فاطمه بعد از بعثت متولد شد و از سوى ديگر مىگويد كه قريش مشغول بناى كعبه بودند ! و اين دو قابل جمع نيستند ، زيرا كعبه پنج سال قبل از بعثت تعمير و بناگذارى شده است نه بعد از بعثت . الا اين كه بگوييم جملهء « و قريش در حال بناى كعبه بوده‌اند » به وسيلهء راوى جعل و اضافه شده است و گرنه اصل خبر مردود است و به درد صاحبش مىخورد . ( 2 ) شبيه همين خبر مرفوع كه ابن خشاب از ابو جعفر امام باقر عليه السّلام نقل كرده و در آن آمده است : « قريش مشغول بناى كعبه بودند . » ، خبر مسند ديگرى وجود دارد كه ابن حماد دولابى « حنفى » آن را در الذرية الطاهرة با سندى از يحيى بن شبل از ابو جعفر نقل مىكند كه فرمود : « روزى عباس بر على بن ابى طالب و فاطمه دختر رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله داخل شد و ديد كه يكى از آنها از ديگرى مىپرسد : كدام يك از ما بزرگ‌تر هستيم ؟ عباس گفت : اى على تو هفت سال قبل از بناى كعبه به وسيلهء قريش متولد شدى و دخترم در حالى كه قريش مشغول بناى كعبه بودند ، متولد شد . و رسول الله صلّى اللّه عليه و آله در آن هنگام سى و پنج‌ساله بود و پنج سال به بعثت باقى مانده بود . » « 2 » ( 3 ) ظاهرا منظور از ابو جعفر ، امام باقر عليه السّلام مىباشد چنان كه در اخبار ديگرى از او در كتابش به نام آن حضرت تصريح كرده است و از جمله در خبرى كه قبل از اين آورده ، گفته است كه ابو جعفر محمد بن على عليه السّلام فرمود : « فاطمه نود و پنج شب پس از رحلت رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله در سال يازدهم درگذشت . »

--> ( 1 ) . كشف الغمة ، ج 3 ، ص 75 . ( 2 ) . الذرية الطاهرة ، ص 152 .