الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )
289
موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )
( 1 ) ميلاد فاطمه عليه السّلام در خبر صفار از امام باقر عليه السّلام و خبر صدوق از امام صادق عليه السّلام در خصال آمده بود كه فاطمه آخرين فرزند رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله از خديجه بوده است . همچنين در اقوال كلينى و طبرسى و ابن شهر آشوب و ابن اسحاق و ابن هشام و يعقوبى و طبرى و مسعودى اين مطلب آمده بود . ( 2 ) كلينى در اصول كافى بابى در مورد ميلاد فاطمه عليه السّلام گشوده است و قبل از آن كه وارد اين باب شود با سند صحيحى از امام باقر عليه السّلام نقل مىكند : « فاطمه عليه السّلام دختر محمد صلّى اللّه عليه و آله پنج سال بعد از مبعث به دنيا آمد و در حالى كه هيجده سال و هفتاد و پنج روز از عمرش مىگذشت ، فوت كرد . » « 1 » سپس وارد باب جديد شده و گفته است : « فاطمه عليه السّلام در سال پنجم مبعث متولد شد و در حالى كه هيجده سال و هفتاد و پنج روز از عمر شريفش مىگذشت ، فوت كرد . او بعد از پدرش تنها هفتاد و پنج روز زنده بود . » « 2 » و همچنين در روضه كافى آمده است : فاطمه در سال پنجم بعثت متولد شد . « 3 » ظاهرا در اين خبر به آنچه كه در اصول كافى به صورت صحيح نقل كرده است استناد مىكند . ( 3 ) و اين خبر - چنان كه گذشت - داراى جملهء « و قريش در آن هنگام مشغول بناى كعبه بودند »
--> رسول الله صلّى اللّه عليه و آله ازدواج كرد ، هاله فوت كرد و آن دو دختر تميمى نزد خديجه و رسول اللّه باقى ماندند و عربها گمان مىكردند كه ربيبة ( دختر خوانده ) مثل خود دختر است و براى همين آنها را به پيامبر نسبت مىدادند ، در حالى كه آنها دختر ابو هند ، همسر خواهر خديجه بودهاند ( الاستغاثة ، ص 68 ) . حافظ عبد الرزاق در كتاب المصنّف از عمر بن دينار از حسن بن محمد بن على نقل مىكند كه گفت : ابو العاص بن ربيع شوهر دختر خديجه بوده است ( المصنف ، ج 5 ، ص 224 ) . مغلطاى در سيرهاش مىنويسد : و سپس ابو هاله نبّاش بن زراره به همسرى خديجه درآمد و از او هند و حرث و زينب را به دنيا آورد ( سيرهء مغلطاى ، ص 12 ) . بنابر خبر اول ، زينب و رقيه از فرزندان شوهر هاله ، خواهر خديجه هستند و بنابر خبر دوم و سوم زينب دختر خديجه از شوهر اول يا دومش مىباشد . امّا بعد از تصريح و تأكيد دو خبر سابق از سوى حميرى و صدوق كه از امام باقر و صادق عليها السّلام نقل شده بودند ، جايى براى طرح اين اقوال ضعيف نمىباشد . در اين دو خبر معتبر آمده است : « رسول اللّه از خديجه فرزندانى پيدا كرد . . . » و در ميان آنها اسم رقيّه و زينب هم آمده است و اين عبارت به اين صورت نيامده است كه رسول الله صلّى اللّه عليه و آله ، فرزندانى داشت و يا زينب دختر رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله بود ، تا عدهاى آن را حمل بر اين كنند كه اينها دخترخواندههاى رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله بودهاند كه به رسم عرب ، دختران وى شناخته مىشدهاند . چنان كه صاحب الاستغاثه چنين احتمالى را مطرح كرده است . ( 1 ) . اصول كافى ، ج 1 ، ص 457 . ( 2 ) . همان ، ص 458 . ( 3 ) . روضه كافى ، ص 281 .