كوفه « 1 » بوده است ، براى همين شيخ طوسى رحمه اللّه در التبيان ، از ضحاك ، از ابن زيد و قتاده ، از ابن عباس نقل كرده است : « اين بت‌هاى مذكور را قوم نوح مىپرستيدند و سپس عرب به پرستش آنها پرداخت » « 2 » . ( 1 ) همين حديث را طبرسى در مجمع البيان نقل كرده و در تفصيل آن به نقل از ابن عباس گفته است : ابليس پنج بت را تراشيد و آنها را نزد كافرانى كه ما بين عصر آدم و نوح زندگى مىكردند ، آورد و آنها را به عبادت بت‌ها ترغيب كرد . اين بت‌ها عبارت بودند از : ودّ ، سواع ، يعوق ، يغوث و نسر . هنگامى كه طوفان نوح آمد ، اين بت‌ها را در زير گل‌ولاى دفن كرد و اين بت‌ها مدفون بودند تا زمانى كه شيطان آنها را براى مشركان عرب از زمين خارج كرد . به دنبال آن قبيلهء قضاعه در مكان دومة الجندل به پرستش ودّ پرداختند و اين كار نسل به نسل ادامه يافت تا به قبيلهء كلب رسيد . دو طايفه از قبيلهء طىّ يغوث را انتخاب كردند و آن را به قبيلهء مراد بردند و مدتى آن را عبادت كردند تا اين كه بنى ناجيه خواستند كه آن را از ايشان بگيرند ، براى همين آن را نزد بنى الحرث بن كعب بردند و هنگامى كه اسلام ظهور كرد ، اين بت ، نزد بنى الحرث بود . اما يعوق نزد قبيلهء كهلان در يمن بود و از همديگر به ارث مىبردند تا آن كه به قبيلهء همدان ( در يمن ) رسيد و هنگام ظهور اسلام نزد آنان بود . اما نسر ، نزد قبيلهء خثعم ( در يمن ) بود و آن را عبادت مىكردند . سواع هم نزد آل ذى الكلاع ( حميرى يمنى ) بود و آن را عبادت مىكردند . « 3 » ( 2 ) در مورد اين كه ابليس چگونه اقوام اوليه را به پرستش بت‌ها ترغيب كرد ، مرحوم صدوق در علل الشرايع به نقل از امام صادق عليه السّلام گفته است : « بزرگان اين اقوام خدا را مىپرستيدند تا اين كه فوت كردند و قومشان در فراق آنها ضجّه مىكردند و اين امر برايشان ناگوار بود . در اين ميان ابليس بر آنها ظاهر شد و گفت : من مجسمه‌هايى از آنها را براى شما مىسازم تا به آنها بنگريد و آرامش يابيد . سپس بت‌هايى را به شكل افراد فوت شده برايشان مهيا كرد و آن اقوام خدا را مىپرستيدند و به آن بت‌ها مىنگريستند . تا اين كه زمستان فرا رسيد و به دنبال برف و

--> ( 1 ) . در روضهء كافى از امام صادق عليه السّلام آمده است : حضرت نوح كشتىاش را در مسجد كوفه ساخت . . . و سپس با دست به موضعى اشاره كرد و گفت : در اينجا بت‌هاى قوم نوح : يغوث و يعوق و نسر نصب شده بود . الميزان ، ج 20 ، ص 35 . به اين ترتيب شايد بتوان گفت كه اين اسم‌ها آرامى بوده است كه در لغت معينىها داخل شده است . ( 2 ) . التبيان ، ج 10 ، ص 14 . ( 3 ) . مجمع البيان ، ج 10 ، ص 541 و سيوطى هم آن را از ابن عباس در الدر المنثور نقل كرده است .