و هنگامهء عشق و شوق بدان‌سان گرم داشتند كه در اكثرى از مقبلان حالت توحيد و تمجيد - بىشايبهء تكلّف و تقليد - مشاهده و معاينه كرده مىشد ، چنان كه در آن روز دل‌افروز مضمون ميمون اين دو بيت لطيف به بركت و ميمنت تشريف قدوم شريف ارباب عرفان و اصحاب وجدان ، در و ديوار بيت اين ضعيف نحيف به حكم : « وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ » 8770224 خ 0 10 خ ، بىتكلّف قال و بىتصديع مقال ، به لسان حال مواصلت مآل ، ادا مىنمود . مثنوى : مناديست در كوچهء ميفروش * كه امروز در هركه يابند هوش گريبانش گيرند و دامن كشند * دوانش به ديوان مستان برند بعد از امتداد حالت وجد و حال به افاقت بازآمده ، به حكم : « من عرف اللّه طال لسانه 9770224 خ 0 11 خ » ، نسيم شميم تكلّمات حقايق و معارف لا ريبى ، بر شكوفهء قلوب خداوندان معرفت وزيدن گرفت و ترشّحات رشحات اسرار نامتناهى غيبى ، از آن سحاب نيسان گوهر حقيقت چكيدن . در اين حين ، سخن در علامت انسان كامل مكمّل افتاد . عزيزى گفت : صاحب تذكرة الاولياء ، در ذكر غوث اعظم سلطان ابراهيم ادهم - قدّس سرّه - مىنويسد كه : « روزى ، ابراهيم به سر كوهى با بزرگى سخن طريقت و حقيقت مىگفت . آن بزرگ استفسار نمود كه نشان انسان كامل چيست ؟ گفت : به فرض اگر كوهى را گويد روان شو ، در رفتن آيد . فى الحال ، كوه در حركت آمد . ابراهيم فرمود : اى كوه ، بىشكوه مشو ، مثلى مىنمايم ، كوه ساكت شد . » ديگرى گفت : مطابق اين واقعه از شيخ بحر و بر ، فريد الدّين گنج شكر - نوّر مرقده - نيز به ظهور پيوسته . چنانچه در راحت القلوب مسطور است كه : « در ولايتى ، شيخ مذكور را با شيخ بهاء الدّين زكريا ملاقات افتاد و شيخ بر كرسى سنگين متمكّن بود . بعد از اداى سلام و مصافحه به كلام و مكالمه آمده ، از روى محبّت و اخلاص و مودّت و اختصاص ، بر سبيل استفسار اظهار نمود : كه اى برادر ، كار خود به كجا رسانيدى ؟ آن فريد باديهء تفريد گفت : مخدومنا بر اين كرسى كه نشسته‌ام ، اگر بگويم در هوا شو ، فى الفور بر هوا شد . شيخ بهاء الدّين - نوّر مرقده - دست بر كرسى زد ، كرسى بر كرسى خود سكونت نمود . » بعد از تشريح اين بيان ، يكى از اهل وجدان كه ، بيت : نازم به كمالش كه لبِ معرفتش * هنگام تكلّم دُرِ دانايى ريخت از استيلاى حضور فايض النّور فرمود كه : خطاب انسان كامل مخصوص كسى است