بنابراين قيام مسلم بن عقيل در كوفه ، روز سه شنبه ، روز ترويه ، روز هشتم ذىحجّهء سال شصت هجرى و شهادت وى روز چهارشنبه ، نه روز گذشته از آن ماه يعنى در روز عرفه بود ، و اين قوىترين نظريه است . يا اين كه قيام وى روز نهم ذىحجّهء اين سال بود ، « 1 » كه در نتيجهء شهادتش در روز دهم اين ماه واقع مىشد ، يعنى روز عيد قربان ؛ و اين ضعيف‌ترين نظريه است . « 2 » اشاره در اين زمينه يك مسألهء مهم باقى مىماند كه بايد به آن اشاره كنيم و آن اين است كه طبرى نقلى را مىآورد كه مهم‌ّترين وقايع كوفه ، در دوران حضور مسلم در آن شهر ، از جمله تصميم حكومت مركزى شام مبنى بر عزل نعمان بن بشير از والىگرى كوفه ؛ تعيين عبيداللّه زياد به جاى نعمان و ماجراهايى كه تا روز قتل مسلم روى داد ، همگى پس از خروج امام ( ع ) از مكّه ، يعنى هنگامى كه حضرت در راه عراق بود ، روى داد . طبرى در داستان مشورت يزيد با سرجون نصرانى دربارهء تعيين جانشين نعمان مىنويسد : « يزيد سرجون مسيحى ، غلام معاويه را فراخواند و گفت : حسين رهسپار كوفه گشته است و مسم بن عقيل از كوفيان براى او بيعت مىگيرد و شنيده‌ام كه نعمان در امر مقابله با حركت مسلم ، ناتوان است و حتى دربارهء او سخنان ناخوشايندى شنيده‌ام - و سپس نامه‌هاى كوفيان را براى او خواند و پرسيد - نظر تو چيست ؟ چه كسى را بر كوفه بگمارم ؟ . . . » « 3 » اين عبارت كه « حسين رهسپار كوفه گشته است » از اقوال نادرست است . زيرا در هيچ يك از منابع تاريخى ديگر كه داستان مشورت يزيد و سرجون را نقل كرده‌اند ، اين عبارت

--> ( 1 ) - چنان كه مسعودى نيز با ذكر قول نخست - به نحو احتمال - بر همين باور است ؛ آنجا كه مىافزايد : « و گفته شده است : روز چهارشبنه ، روز عرفه ، نه روز گذشته از ذى حجّهء سال شصت » ( مروج الذهب ، ج 3 ، ص 70 . ) همين طور ابن اثير آنجا كه مىگويد : « و گفته شده است : نه روز گذشته از آن » ( الكامل فى التاريخ التاريخ ، ج 3 ، ص 275 . ) ( 2 ) - دليلش اين است كه از هيچ اشارهء تاريخى استفاده نمىشود كه روز قتل مسلم ، روز عيد بوده است . ( 3 ) - تاريخ الطبرى ، ج 3 ، ص 280 .