به مكّه و پس از آن تلاش سركوبگرانه‌اى كه از دست بردن به تازيانه فراتر نرفت ، نيز همين بود . اين تلاش سركوبگرانه ، كوششى جدّى براى بازگرداندن امام ( ع ) به مكّه بود ؛ و آن طور كه آقاى قرشى و دكتر ماجد معتقدند ، جنبهء صورى نداشت و براى دور ساختن امام از مكّه نبود . 3 - شيخ قرشى مىگويد : « اين اقدام جنبهء صورى داشت و امام ( ع ) در روز روشن ، بدون مقاومت در خور ذكرى بيرون آمد . . . » در حالى كه هيچ مأخذ تاريخى را نمىشناسيم كه گفته باشد امام ( ع ) در روز روشن از مكّه بيرون آمده باشد . « 1 » بيشتر منابع معتبر تاريخى كه متعرّض ساعت خروج امام گشته‌اند ، يادآور شده‌اند كه خروج آن حضرت سحرگاهان يا در اوايل بامداد بوده است « 2 » و نه در روشنى روز . چنانچه فرض كنيم امام ( ع ) در روشنى روز از مكّه خارج شده باشد ، باز هم حكومت اموى متعرّض خروج امام از مكّه نمىشد ، نه آنكه به خروج آن حضرت راغب بود ، بلكه مقابلهء با امام در مكّه به طور جدّ خطر قيام عمومى حاجيان فراوان حاضر در شهر بر ضد حكومت را در پيش داشت ؛ و اين موضوعى بود كه حكومت اموى از آن كناره مىگرفت و از پى آمدهايش بيمناك بود . 4 - در گفتار دكتر عبدالمنعم ماجد ، گذشته از اشتباه اصلى ، دو اشتباه ديگر نيز وجود دارد - كه شيخ قرشى نيز با وى در اين باره موافق است - آن دو اشتباه اين‌ها است : 1 - او مىگويد : « به اعتقاد ما والى يزيد در حجاز ، براى جلوگيرى از خروج امام حسين ( ع ) از

--> ( 1 ) - روشن است كه حتى مأخذى كه آقاى قرشى اين معنا را از آن استفاده كرده است يعنى « جواهر المطالب‌فى مناقب الامام علىّ بن ابىطالب ( ع ) » اثر شمس‌الدين ابى البركات ( نسخهء خطى و از نسخه‌هاى كتابخانهء اميرالمؤمنين در نجف اشرف ) ننوشته است . كه امام در روشنى روز خارج شد . بلكه نوشته است كه امام ( ع ) آخرين وداع را با مسجدالحرام انجام داد و نماز ظهر را در آن به جا مىآورد ، آنگاه با آن وداع كرد و بيرون رفت ( حياة الامام الحسين بن على ( ع ) ، ج 3 ، ص 53 ) اين خروج ، خروج از خانهء خدا پس از وداع بود ، نه خروج از خود مكّه ، دقت كنيد . ( 2 ) - براى مثال : ر . ك اللهوف ، ص 27 ؛ مثير الاحزان ، ص 41 ؛ كشف الغمّه ، ج 2 ، ص 241 .