قصد حج در ميان باشد ؛ ولى هنگامى كه اين قصد در ميان نباشد ، ماندن در مكه تا ايام حج لازم نيست ، و زاير مىتواند حتى در روز ترويه از مكه بيرون برود . » « 1 » از چيزهايى كه اعتقاد به وقوع تغيير به عمره مفرده را تضعيف مىكند ، قول مشهور عدم جواز تغيير عمره مفرده است . مرحوم پدرم قدس سره گويد : مشهور ميان اصحاب - رضوان الله عليهم - اين است كه هر كس در ماه‌هاى حج به قصد عمره تمتع وارد مكه شود ، جايز نيست كه آن را به عمره مفرده تبديل كند ؛ و نيز جايز نيست كه پيش از انجام حج از مكه بيرون رود ؛ زيرا با حج مرتبط است . آرى ابن ادريس معتقد است كه حرام نيست و مكروه است ؛ اما اخبار وارده اين نظر را مردود مىشمرد . « 2 » همچنين اين كه چنانچه تغيير ، ناشى از جلوگيرى و منع ظالم باشد ، خروج از احرام شخص باز داشته شده از حج با قربانى كردن است ، نيز اعتقاد به وقوع تغيير به عمره مفرده را تضعيف مىكند . چنان كه شهيد اول در « دروس » « 3 » و نيز شهيد ثانى در « مسالك » بدان اشاره كرده‌اند . « 4 » بنابر اين ناگزير بايد عباراتى « كه از ظاهرشان تغيير بر مىآيد تأويل كرد ؛ و معيار مورد استناد عبارت شيخ مفيد در ارشاد است كه مىگويد : « لأَنَّه لَمْ يتمكن من تمام الحج » ( زيرا او نتوانست حج را كامل كند ) . اما نقل وارده در برخى كتاب‌ها كه آن حضرت عليه السلام « لم يتمكن من اتمام الحج » ( نتوانست حج را به پايان برد ) ، متعلق به دوران بعد از كتاب ارشاد مفيد است ؛ و شايد به سبب تصحيفى ناخواسته يا تصرفى خواسته و مبتنى بر عدم قائل شدن تمايز ميان « التمام » و « الاتمام » واقع شده باشد .

--> ( 1 ) - بر خلاف آنچه مجلسى در مرآة العقول ( ج 18 ، ص 234 ) احتمال داده است ؛ آنجا كه مىگويد : « و در روايت عمر بن زيد آمده است كه چون هلال ذى حجه را مشاهده كرد ؛ و حمل بر استحباب مىشود ، چرا كه حسين عليه السلام پس از عمره‌اش ، در روز ترويه بيرون رفت ؛ و پاسخش اين است كه او ناچار بود . » ( 2 ) - ذخيرة الصالحين ، ج 3 ، ص 124 . ( 3 ) - شهيد اول گويد : « هرگاه دشمنى مُحرم را از پايان بردن مناسك باز دارد - چنان كه در المحصر گذشت - و راه ديگرى نداشته باشد قربانيش را سر مىبرد يا نَحر مىكند ؛ و به طور كامل از احرام بيرون مىآيد » ( الدروس ، ج 1 ، ص 478 ) . ( 4 ) - مسالك الافهام ، ج 2 ، ص 388 .