عمره ، تمتع يا مفرده آيا امام عليه السلام احرامش را از عمره تمتع به عمره مفرده تغيير داد ؟ يا اين كه چون مىدانست ستمكاران به زودى از اتمام حج وى جلوگيرى خواهند كرد از همان آغاز احرام مفرده بست ؟ آنچه از ظاهر برخى متون تاريخى « 1 » و از صريح گفتار برخى مورخان برمىآيد اين است كه امام احرامش را از عمرهء تمتع به عمره مفرده تغيير داد . ولى ظاهر و بلكه صريح برخى از نصوص صحيح حاكى از آن است كه امام عليه السلام از همان آغاز وارد عمره مفرده شد ؛ و تغيير در احرام به كار نبوده است . اين نظر را فقيهانى همچون سيد محسن حكيم و آقاى خويى و آقاى سبزوارى پذيرفته‌اند و برخى مورخان هم به آن اشاره كرده‌اند . « 2 » فقيهان مسأله حكم خروج از مكه را براى كسى كه به قصد عمره مفرده آمده و تا ماه ذىحجه در مكه مانده است ، مورد بحث قرار داده‌اند . ابن براج گويد : چنانچه روز ترويه

--> ( 1 ) - طبرسى گويد : « هنگامى كه حسين عليه السلام آهنگ رفتن به عراق كرد بر گرد خانه كعبه طواف نمود و سعىميان صفا و مروه به جاى آورد و از احرام بيرون آمد ؛ و آن را عمره قرار داد . زيرا از بيم آن كه در مكه دستگيرش كنند ، نتوانست حج را به پايان برد . . . » ( اعلام الورى ، ص 230 ) . ابن فتال گويد : « و از احرام بيرون آمد و آن را به عمره مفرده تبديل كرد ، زيرا نمىتوانست حج را به پايان برد . . . » ( روضة الواعظين ، ص 177 ) . ظاهر اين دو قول حاكى از آن است كه امام عليه السلام نيت احرامش را از عمره تمتع به مفرده تغيير داد . اما شيخ مفيد ( ره ) در ( ارشاد ، ص 218 ) گويد : عبارت « چون نمىتوانست حج را كامل انجام دهد » به اين معنا نيست كه از احرام حج بيرون آمد . يكى از پژوهشگران معاصر ميان دو عبارت « تمام » و « اتمام » فرق نهاده و گفته است كه معناى اتمام آن است كه امام عليه السلام لباس احرام حج پوشيد . وى مىگويد : « زيرا كلمه اتمام به معناى آن است كه امام عليه السلام لباس احرام حج پوشيد ، نه آن كه حج را به پايان رساند » . ( وقعة الطف ، ص 149 ) . ( 2 ) - شيخ باقر شريف قرشى گويد : « و اين - يعنى تغيير - خالى از تأمل نيست . طبق آنچه فقيهان گفته‌اند ، كسى كه نتواند حج به جاى آورد با قربانى كردن از احرام بيرون مىآيد و نه به تغيير دادن حج به عمره ؛ و اين كار موجب بيرون آمدن از احرام حج نمىگردد » . ( ر . ك . حياة الامام الحسين بن على عليهما السلام ، ج 3 ، ص 50 ) .