و كشتارهاى پيش از اسلام در ميان آن‌ها ، تحريكشان كرد . حباب بن منذر ، سخنگوى انصار ، آنان را تحريك مىكرد و با روحيه‌اى كاملًا جاهلى عزم‌شان را برمىانگيخت ؛ و عمر بن خطاب با همين روحيه از سوى قريش داد سخن مىداد و مىگفت : « در حالى كه ما نزديكان و اهل قبيلهء محمّد هستيم ، چه كسى بر سر قدرتش با ما منازعه مىكند ؟ ! » روحيهء قبيله‌گرايى كه در روز سقيفه همانند آتشى از زير خاكستر شعله‌ور شد و باب بزرگى از تفرقه و آشوب را ميان مسلمانان گشود . چرا كه بسيارى از منافقان سودجو ، مانند سهيل بن عمر ، عكرمة بن ابىجهل ، عمرو بن عاص ، وليد بن عقبه و ديگران ، پس از به خشم آمدن انصار ، در پى كنار زده شدن در سقيفه ، جرأت يافتند تا آنان را مورد هجو و تعريض قرار دهند ، از آنها بد بگويند و آنان را به مبارزه بخوانند . انصار نيز در مقام دفاع از خود برآمدند و كار منازعه بالا گرفت . چنان كه اگر ميانجىگرى اميرالمؤمنين ، على عليه السلام ، و دفاع برخى مهاجران از انصار نمىبود ، فاجعهء بزرگ ديگرى در تاريخ اسلامى آن دوره بروز مىكرد . « 1 » جريان نفاق به طور عام و از آن ميان حزب اموى به طور خاص ، از شعله‌ور شدن روحيه نزاع قبيله‌اى در راستاى از هم پاشيدن كيان امّت اسلامى و به جان هم انداختن آنان بهره‌بردارى كردند ؛ و از آن پس به آسانى توانستند مسلمانان را در راه تحقق اهداف جريان نفاق كه همانا از ميان بردن حقايق و نشانه‌هاى اسلام ناب محمدى بود سوق دهند . 6 - محاصرهء آشكار سنّت نبوى : همانطور كه پيش از اين گفتيم عبدالله بن عمروعاص نيز فاش كرد ، رهبرى حزب سلطه در دوران زندگانى پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم به بهانه اين كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نيز انسان است و در خشم و خشنودى سخن مىگويد ، از نوشتن احاديث آن حضرت جلوگيرى مىكرد . نيز گفتيم كه هدف اين تلاش ، محاصره [ و تحديد ] سخنان پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم به طور كلى و به‌ويژه سخنانى بود كه به موضوع خلافت و شخص خليفهء پس از آن حضرت مربوط مىشد . اما پس از رحلت پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم و پس از آن كه اجتماع سقيفه براى دست‌يافتن حزب سلطه به قدرت به پايان رسيد ، انگيزه و دليلى براى پنهان ماندن رويارويى با سخنان پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم

--> ( 1 ) - شرح نهج البلاغه ، ج 6 ، ص 9 - 16 ، به نقل از موفقيات زبير بن به كار .