همه يا دست كم اكثريت صحابه ، از طريق تعاليم و روشنگرىهاى رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم مىدانستند كه مراد از « شجره ملعونه » در قرآن ، بنى اميّه هستند ؛ اين بخشى از اطلاعات مربوط به پرونده آشوب و فتنه‌هاى آينده بود كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله و سلم به طور كامل براى امّت اسلامى روشن ساخت . « 1 » پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم با اين شيوه ، براى شناخت راه روشن و خلفاى پس از خويش حجت را بر مردم تمام كرد . حذيفة بن يمان گويد : « به خدا سوگند ، نمىدانم كه يارانم فراموش كرده‌اند و يا خود را به فراموشى زده‌اند رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم سران همهء فتنه‌هايى را كه شمار پيروانشان به سيصد تن يا بيش‌تر برسد ، تا پايان دنيا براى ما معرفى كرد ؛ و از آنها به نام و نام پدر و نام قبايلشان ياد فرمود . » « 2 » بنابر اين رهبرى حزب سلطه كه خود از صحابه بود ، بنى اميه را خوب مىشناخت ، دليلش هم اين كه چون از كعب الاحبار يهودى دربارهء موضوع جانشينى پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم و حوادث پس از آن در كتاب‌هايشان پرسيد ، گفت : ما در اين كتاب‌ها مىبينيم كه پس از صاحب اين شريعت و دوتن از ياران او ، حكومت به دشمنانش مىرسد كه بر سر دين با او جنگيدند و او نيز با آنها پيكار كرد . عمر چندين بار كلمه استرجاع را بر زبان راند و سپس گفت : اى پسر عباس ، آيا مىشنوى ؟ به خدا سوگند ، من نيز مانند همين موضوع را از پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم شنيده‌ام ، از آن حضرت شنيدم كه فرمود : « بنى اميه بر منبر من بالا خواهند رفت ، زيرا در خواب ديدم كه ميمون‌وار از آن بالا مىروند ؛ و آيه « وَ ما جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْناكَ إِلَّا فِتْنَةً لِلنَّاسِ وَ الشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ » « 3 » دربارهء آنان نازل شده است . « 4 » زبير بن به كار در « الموقفيات » مطلبى را از مغيرة بن شعبه آورده كه نقلش در اين جا بىمناسبت نيست . مغيره گويد : روزى عمر به من گفت : اى مغيره آيا از روزى كه چشم تو

--> ( 1 ) - اين حقيقت را شمار زيادى از صحابه به طرق گوناگون از رسول اكرم صلى الله عليه و آله ، نقل كرده‌اند ، ر . ك . الميزان فى تفسيرالقرآن ، ج 13 ، ص 148 - 149 . ( 2 ) - سنن ابى داود ، ج 4 ، ص 95 ، حديث شماره 42403 . ( 3 ) - و آن رؤيايى را كه به تو نمايانديم و [ نيز ] آن درخت لعنت شده در قرآن را جز براى آزمايش مردم قرار نداديم [ اسراء ( 17 ) ، آيه 60 ] . ( 4 ) - شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 12 ، ص 115 .