مجموعة مؤلفين ( مترجم : عبد الحسين بينش )
182
مع الركب الحسيني ( با كاروان حسينى ) ( فارسي )
هر كدام از آن بزرگواران يك وظيفه ويژه كه شرايط سياسى و اجتماعى اسلام ، امام و امّت در آن مىزيستند تعيين مىكرد . گاه برخى از اين وظايف ويژه به سبب تشابه ميان زمينهها ، با هم مشابهت داشتند . مثل شرايطى كه امام باقر و امام صادق يا امام هادى و امام عسكرى عليهم السلام در آن مىزيستند . گاه نيز اين وظايف به دلايل تفاوت زمينهها با يكديگر متفاوت بودند ، مانند صلح امام حسن با معاويه و انقلابى كه امام حسين عليه السلام عليه يزيد بن معاويه برپا كرد . از وظايف مشترك ائمه عليهم السلام اصل ايستادگى در برابر حاكم ستمگر در هنگام فراهم بودن همهء زمينهها و امكانات لازم - و نه تنها نيروى انسانى - مىباشد . اين حقيقت يا هدف ( از هدفهاى عمومى ) از مجموعه روايتهاى نقل شده از آن بزرگواران استفاده مىشود . چنان كه اميرالمؤمنين ، على عليه السلام پس از سقيفه ، مهاجران و انصار شركت جسته در جنگ بدر را به قيام و انقلاب تشويق مىكرد و به خانه يكايك آنها رفت و حق خويش را يادآور گشت و آنان را به يارى خويش فراخواند . اما جز 44 تن دعوت وى را اجابت نكردند . حضرت به آنان فرمود تا بامدادان با سر تراشيده و سلاح بر دوش بيايند تا پيمان مرگ ببندند ، ولى فرداى آن روز جز چهارتن نيامدند . شب بعد رفت و آنان را فراخواند ؛ گفتند بامدادان مىآييم ، ولى جز همان چهارتن نيامدند ، روز بعد نيز نتيجه همين بود ؛ و حضرت نيز پس از مشاهده خيانت و بىوفايى مردم در خانه نشست . « 1 » اميرالمؤمنين عليه السلام سخن مشهور « به خدا سوگند ، مادامى كه كار مسلمانان به سامان باشد و جز من به ديگرى ستمى نرسد ، گردن مىنهم . . . » « 2 » را هنگامى فرمود كه نتيجه توطئه شورا آشكار گرديد و ديد كه براى بار سوم نيز خلافت از او گرفته و به عثمان سپرده شد ، و امّت در حال كشمكش نسبت به حق غصب شده ايشان به خوابى عميق فرو رفته است . بنابر اين سبب شكيبايى فراوان ايشان در رويدادهاى پيش آمده اين بود كه حتى پس از شورا ، نيروى لازم براى قيام را در اختيار نداشت . « 3 »
--> ( 1 ) - ر . ك . سليم بن قيس ، ص 81 ؛ كافى ، ج 8 ، ص 33 در ذكر خطبه طالوتيه ؛ اختيار معرفة الرجال ج 1 ، ص 38 ، شماره 18 ؛ تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 84 - 85 . در مأخذ اخير شمار كسانى كه دعوت حضرت را اجابت كردند ، با سه ، چهارتن تفاوت ذكر شده است . همانطور كه نام كسانى كه دعوت وى را لبيك گفتهاند نيز با ديگر منابع تفاوت دارد . ( 2 ) - نهج البلاغه ، صبحى صالح ، ص 102 ، خطبه شماره 74 . ( 3 ) - ر . ك . شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 9 ، ص 312 .