برخاسته از اشعار ماتيو آرنولد به نام ساحل دوور « 1 » و سرخوردگى آلفرد لرد تنيسون « 2 » در كتاب در خاطرات « 3 » ممكن است ديدگاه سرخوردگى و ياسى را كه مسلمانان امروزه با آن روبرو هستند زنده نمايد . چگونه آنان ناتوانى اسلام را در برخورد با سكولاريزم رو به توسعه غرب توجيه نمايند ؟ براساس آنچه آنان از قرآن براى اصول زندگى اجتماعى خود آموخته‌اند ، جامعه‌اى كه براساس قوانين فطرى بشر ساخته شده است نمىبايد دچار مشكل و ناتوانى گردد . موفقيت‌هاى امت تحت رهبرى محمد ( ص ) و جانشينان او ثابت نموده بود كه اين سيستم از كارائى لازم برخوردار است . اين موفقيت‌ها مقدس به شمار مىرفتند . حال ديگر مسيحيت با قبول اصلاحات ، دوران شكوفائى خود را سپرى مىنمود ، در حالىكه اسلام مشكلى در جهت مخالف داشت . در ابتداى اين كتاب ، زمانى كه ما نظرات غرب درباره محمد ( ص ) را بررسى مىكرديم ، به‌طور خلاصه از ياس و سرخوردگى شهداى قرطبه در قرن نهم سخن گفتيم . در دنياى اسلام ، امروزه بسيارى از مسلمانان به نوع جديدى از تعصبات گرويده‌اند كه كاملا متشابه با سرخوردگى شهداى قرطبه است . همانند آنان ، اين مسلمانان نيز سعى مىكنند مجددا ريشه‌ها و هويت اصلى خود را بازيابند . اين روش در سال‌هاى اخير به اصول‌گرائى « 4 » معروف گرديده است . مسلمانان نه تنها در مقابل قدرت نظامى و صنعتى غرب احساس حقارت و سرخوردگى مىنمايند ، بلكه احساس مىكنند كه اصول آنها نيز به علت هجوم فرهنگى غرب به انحراف كشيده شده است . سكولاريزم اشاعه يافته در غرب ، به دقت و در طول زمان از عادات و سنت‌هاى ما سرچشمه گرفته است ، اما در كشورهاى اسلامى اين موضوع كاملا غريبه بوده و اهميت آن منفى ارزيابى مىگردد . اين مسأله باعث گرديده است نسلى در جوامع اسلامى رشد نمايند كه نه غربى و نه شرقى هستند . اينان به دنبال بازگشت به ريشه‌هاى اسلامى خود مىباشند . همان‌گونه كه محمد ( ص ) با تأئيد مراسم حج سعى در پيوند دين اسلام با ريشه‌هاى سنتى اعراب نمود ، اينان نيز به دنبال پيوند زندگى مدرن خود با ريشه‌هاى اسلامى خود درگذشته هستند .

--> ( 1 ) - Dover Beach ( 2 ) - Alferd Lord Tennyson ( 3 ) - In Memoriam ( 4 ) - Fundamentalism