دموكراسى را ، از آن نوع كه ما امروزه در غرب شاهد آن هستيم ، پياده نمايد ، ولى حركت اوليه آن بنا نهاده شده بود . رستگارى و نجات فردى تحت شرايطى كه جنگ و خون‌ريزى كارى عادى و جزو زندگى روزمره محسوب مىگرديد غيرممكن بود : يك جامعه فاسد و پاره پاره شده طبيعتا تخم‌هاى نفاق ، دوروئى ، بدانديشى و نااميدى را بارور مىنمايد . به همين دليل جامعه عربستان در قرن هفتم رستگارى فردى و اجتماعى را توأما طلب مىنمود . محمد ( ص ) موفق شد جامعه‌اى به دور از اين ناملايمات و سرگشتگىها در مدينه خلق نمايد . ساير قبائل نيز با مشاهده اين جامعه جديد ، تمايل پيوستن به آن را پيدا نمودند ، بدون آنكه نسبت به دين جديد تعهدى داشته باشند . عليرغم اينكه محمد ( ص ) شخصا هدفى براى احراز يك قدرت سياسى نداشته و فقط براى احياى يك جامعه « متعادل » تلاش مىنمود امت براى اينكه راه نجات را در پيشى گيرد بايد قوى مىشد . پيروزى محمد ( ص ) نتيجه اين پيام قرآن بود كه جوامعى كه از دستورات الهى سرپيچى نمودند محكوم به فنا گرديدند . اما سختىها به پايان نرسيده بود . زمانى كه مسلمانان از تبوك برگشتند ، بسيارى از آنان شمشيرها را در غلاف گذاردند به اميد انكه ديگر جنگى در ميان نخواهد بود . اما محمد ( ص ) به آنان اعلام داشت كه خود را براى حركتى جديد آماده نمايند . انسان هيچگاه نمىتواند به نبرد با خواست خداوند بپردازد : خطرات و مشكلات جديد هميشه در پيش است و بايد بر آنها غلبه يافت . براى زندگى كردن در صلح ، مسلمانان مجبور به جنگ گرديدند . اما بالاخره به اين يقين رسيدند كه براى نجات فرد بايد اجتماع را نجات داد . پس تاريخ انسانيت نيازمند رستگارى است ، واقعيتى كه روزى بر كل جهان حاكم خواهد شد . چنان كه مىبينيم ، مسلمانان اين ديدگاه را تا به امروز و بسيار جدى پيگيرى نموده‌اند . تسليم از روى بىميلى طائف ، نشان داد كه هنوز بسيارى از اعراب در قبول دين جديد ترديد دارند . اتحاد قبائل صحرانشين با محمد ( ص ) بيشتر نوعى پيمان سياسى محسوب مىگرديد تا امرى اعتقادى ، در حالىكه هسته مركزى ياران محمد ( ص ) از افرادى وفادار و معتقد به او تشكيل گرديده بود كه در همه حال دستورات او را قبول داشتند . حركت‌هاى آينده آنان نشان‌دهنده ريشه اعتقادات آنها در اين اصول است . ابو بكر ، عمر و عثمان ، هر سه نفر ، با داشتن پيوند فاميلى با محمد ( ص ) ، روابط روحى