بهترين تصميم تنها نگذاشت . قرآن به هيچ‌وجه از مسلمانان انتظار ندارد استعدادهاى طبيعى و فطرى خود را كنار گذاشته و براى پيشرفت كارها منتظر معجزه خداوند باشند . اسلام در حقيقت دين فكر و عمل و حقيقت‌بينى است ، كه هوش و تفكر و پيام وحى الهى را به‌طور هماهنگ و در كنار هم عامل پيشرفت و موفقيت انسان‌ها مىبيند . در سال 632 ، به نظر مىرسيد كه خواست خداوند تقريبا در سراسر عربستان ابلاغ و پياده گرديده است . بر خلاف پيامبران قبلى ، محمد ( ص ) سعى ننمود تا فقط كيفيت روحى و فعلى انسان‌ها را به‌طور انفرادى ارتقا و بهبود بخشد . او در كنار اين امر مهم ، در توسعه جامعه‌اى كوشيد تا در آن عدالت و مساوات و روابط برادرانه افراد در كنار هم اساس قرار گيرد . پيروزى سياسى امت نوعى عطا و بخشش الهى بود : در حقيقت اين پيروزى نوعى حضور نامرئى خداوند را در ميان آنان رقم مى زد . توسعه سياسى ديگر به عنوان يك وظيفه الهى شمرده مىشد و همين مسأله به ظهور امپراطورى اسلامى انجاميد ، با اين تفكر كه توسعه جهانى اسلام نشانى از آزادسازى كل انسان‌ها در جهت برابرى و عدالت خواهد بود . به عوض گردآوردن مردم بر فراز كوه جليله براى سخنرانى و تسكين آلام درونى آنها و بر خلاف عيساى مسيح تصويرشده در انجيل‌ها ، محمد ( ص ) مجبور بود در يك تغيير بنيادى اجتماعى درگير و براى برقرارى آن تلاش و از جان‌گذشتگى بنمايد ، راهى كه پيروان او نيز به ادامه آن متعهد گرديدند . به عوض تلاش براى خودسازى فردى براساس دستورات دينى « 1 » مسيحيان اوليه ، محمد ( ص ) و يارانش راه آزادى اجتماعى را برگزيدند ، زيرا بدون دستيابى به اين هدف ، راه ارتقا مراتب اخلاقى و روحى را غيرممكن مىديدند . تاريخ و فعاليت‌هاى سياسى هيچگاه به پايان نمىرسد ، ولى مىتواند تحت تأثير الهامات خداوند تغيير جهت و مسير پيدا كند . در اين زمان ايمان درونى نسبت به پايگاه اجتماعى فرد جايگاه مهم‌ترى پيدا مىكند ، همان‌گونه كه ما در پيام قرآن نسبت به جايگاه بهشت و دوزخ و روز قيامت اين نكته را كاملا احساس مىنمائيم كه در حقيقت به روحيه فردگرائى و شخصيت‌پرستى جديدى كه در سراسر عربستان در حال گسترش بود پاسخ مىدهد . عليرغم از بين رفتن سيستم قبيله‌اى ، ايده‌آل‌هاى سنتى هنوز بر جامعه حاكم بود و محمد ( ص ) نمىتوانست به يكباره با كنار زدن همه آنها ، سيستم حكومت

--> ( 1 ) - Pax Romana