( 1 ) از جملهء دانشورانى كه در كار پژوهش ، به كمك من شتافته و از ياريشان بهره‌مند گشته‌ام ، دكتر محمد مصطفى أعظمى از دوحه پايتخت قطر است . وى با بزرگوارى فهرستى مفصّل براى من فرستاده است كه گاه مرا به نامه‌اى كه آن را نشناخته بودم و زمانى به مأخذى تازه براى نامه‌هاى شناخته شده ، راه مىنمايد . نيز وى برخى از متنها را از پاره‌اى نسخه‌هاى خطى كه خود ديده بود ، براى من استنساخ كرده است . همچنين استاد فاضل و دوست صميمى من محمد طيب او كج از دانشكدهء الهيات دانشگاه آنكارا ، از يارى دريغ نورزيد . خداوند آنان را به پاس خدمت به دانش و رفتار برادرانه ، پاداشى نيك دهد . آدمى به همهء آرزوهاى خويش دست نمىيابد . مجلهء مركز نسخه‌هاى خطّى جامعهء كشورهاى عربى ج 3 / 2 ص 202 ( سال 1957 ) يادآور شده است كه در كتابخانهء طلعت ، بخش تاريخ ، شمارهء 1845 ، نسخه‌اى خطى در دوازده ورق هست كه نام و نام نويسندهء آن ناشناخته است . اين نسخه ، به خط سيّد احمد رفعت است و او آن را در سال 1265 هجرى نوشته است . نسخهء ياد شده ، « نامه‌هاى پيامبر ( ص ) به همهء مردم ، و سپس نامه‌هاى خلفا و پاسخ استانداران و كارگزاران به آنان » و جز اينها را در بر دارد . همچنين در حاشيهء آن ، توضيحهايى به زبان تركى آمده است . ولى من تاكنون نتوانسته‌ام از آن بهره‌مند گردم . همواره تا واپسين دم زندگى از خوانندگان درخواست دارم كه همراه با پذيرش سپاسگزارى من ، لغزش يا غفلتم را يادآورى كنند . منّت از ايشان و سپاس از من و مزد و پاداش از سوى پروردگار كريم است . نيز سپاس قلبى خود را به استاد رشاد عبد المطلب كه از طريق هيأت تأليف و ترجمهء ( مصر ) به انتشار و چاپ پيشين كتاب همّت گماشت و همچنان مرا از كمكهاى فراوان خود برخوردار مىسازد ، ابراز مىدارم . خدايش پاداش نيك دهد . سرانجام بايد از مدير الإرشاد كه در اين چاپ كتاب ، رهين منّت او هستم ، قدردانى و سپاسگزارى كنم . و فرجامين سخن ما اين است كه سپاس و ستايش ، ويژهء پروردگار جهانيان است . پاريس ، ماه رجب 1387 ه . محمد حميد اللّه