كه زكات آنان را در جايگاهها و در كنار آبهايشان بستانند . و جنب در زكات آن است كه صاحب مال ، چهارپايان خود را از جايگاه خود دور گرداند ، به گونه‌اى كه گردآورنده ، به جستجوى وى ، در دنبال او بگردد . « بجلّبان السّلاح » ( 11 حاشيهء بخارى ) جلبّان و جربّان ( 22 ) ، نيام شمشير است . اين واژه ، پارسى و معرّب گريبان است . ( بنگريد : لسان العرب ، « جرب » و « جلب » ) . ( 1 ) ( جلس ) « معادن القبليّة جلسيّها و غوريّها » ( 163 ) : به هر زمين بلند ، جلس گويند . ( 2 ) ( جلم ) « جلمين » ( 53 / الف ) يك گونه قيچى است ، ابزار بريدن . ( 3 ) ( جلو ) « لا عداء و لا جلاء » ( 19 ) : جلاء به معنى بيرون راندن از ميهن و وطن است . ( 4 ) ( جمجم ) « الجمجمة » ( 314 / الف ) : استخوان سر ، در اينجا منظور ، بنياد و پايه است . ( 5 ) ( جمع ) « تطيع و تدخل فى الجماعة » ( 67 ) : منظور از جماعت ، انبوه مردمان مسلمان است . واژهء جماعت همهء مردم يك كشور را كه داراى حقّ رأى هستند ، در بر مىگيرد ( بنگريد : TheCity - state of Mecca در مجلّهء Islamic Culturo حيدرآباد ، ج 13 ش 3 ) . « لجمّاع فى جبال تهامة » ( 173 ) : جمّاع : دسته‌هاى گرد هم آمدهء مردم ، و گروههايى از قبيله‌هاى پراكندهء گوناگون . « يوم الجمعه » ( * / ه ، * / و ) : ششمين روز هفته ، روز پرستش گروهى هفتگى مسلمانان . ( 6 ) ( جنب ) بنگريد : « جلب » . ( 7 ) ( جنى ) « لا يجنى عليه إلّا يده » ( 218 ) : جنى جناية يعنى به عملى كه از آن ، بازداشته شده بود ، دست زد . ( 8 ) ( جور ) « إنّ الجار كالنّفس » ( 1 ) : الجار يعنى همپيمان و كسى كه در كنار ديگرى پناه گرفته باشد . مىگويد : حقوق همپيمان و پناهنده ، مانند حقوق و وظايف پناه دهنده است . « و إنّه لا تجار قريش » ( 1 ) : أجاره يعنى از او دفاع كرد و به وى پناه داد . از آن رو به قريش پناه نمىدهند كه آنان با مسلمانان ، در پيكار بوده‌اند . « لا تجار حرمة إلّا بإذن أهلها » . بنگريد : « حرمة » . ( 9 ) ( جوش ) « جاش إلينا الموت » ( 302 / ه ) : مرگ به ما روى آورده است . ( 10 ) ( جوف ) « إنّ يثرب حرام جوفها » ( 1 ) ؛ « نازلة الأجواف » ( 78 ) : جوف ، جمع آن ، أجواف ، زمين پست و پايين است . « جوف الكعبة » ( * / ألف ) : يعنى درون و پيرامون آن . « الجائفة » ( 106 ، 110 / ج ) : زخمى كه تا درون برسد . ( 11 ) ( جهز ) « جهّزوا أهل مقنا إلى أرضهم » ( 30 ) : التّجهيز : گسيل كردن ؛ فراهم آوردن نيازمنديهاى سفر . ( 12 ) ( حبا ) « و ينهى أن يحتبى أحد فى ثوب واحد » ( 104 / ألف ، 105 ) : الاحتباء ، احتباء آن است كه