كشاورزى ، آمادگى ندارد . ( 1 ) ( تمّ ) « من تمّ على عهده . . . و لم يعن عليكم بشىء فلهم الذّمّة » ( 316 ) ؛ « فأحدث إلينا فيمن تمّ و فيمن ادّعى أنّه استكره » ( 317 ) ؛ « من أمسك به عهده و لم يحلب علينا فتمّمنا لهم » ( 317 ) ؛ « لحق بفروة من تمّ على الإسلام » ( 247 ) : تمّ يعنى آن كامل شد و دگرگون نگشت . ( 2 ) ( تنا ) « الطّرّاء منهم و التّنّاء » ( 351 ) : التّانى يعنى كسى كه در شهر و ديارى بزرگ شده و ساكن آنجاست ؛ و طارئ يعنى بيگانه و غريب ، در آن شهر . ( 3 ) ( تنور ) « التّنور » ( 37 / الف ) : كنده‌اى در زمين كه درون آن ، آتش مىافروزند و نان مىپزند . ( 4 ) ( توّ ) « حتّى وجدنا غلاما بتوه ( بتوّة ؟ ) » ( 77 ) : توّة من الزمان يعنى برخى و ساعتى از زمان . ( 5 ) ( تيس ) « تيس الغنم » ( 104 / ج ، 110 / ج ) : تيس يعنى بز نر ، مقصود - كه خدا به آن داناتر است - نر ويژهء بارور ساختن است . ( 6 ) ( تيع ) « الصّدقة على التّيعة السائمة ، لصاحبها التيمة » ( 133 ، 157 ) : « التّيعة » به معنى نصاب ، يعنى كمترين مقدار مورد تعلّق زكات ، همچون شمارهء پنج ، براى شتر و چهل ، براى گوسفند . و « السّائمة » : چهار پايى كه آن را به چرا مىفرستند و به آن ، گياه نمىخورانند ؛ از اين رو ، به دامهاى خانگى كه در خانه گياه مىخورند ، زكات تعلّق نمىگيرد . أسامها يعنى دام را چرانيد . و « التّيمة » به دامهاى ميان دو نصاب گويند ، مانند گوسفندان بيش از چهل ، تا نصاب بعدى زكات . ( 7 ) ( تيم ) بنگريد « تيع » . ( 8 ) ( ثبت ) « و لا يؤخذكم منكم عشر الثّبات » ( 190 حاشيهء سطر 10 ) : مصحح الإمتاع مقريزى گفته « ابن سعد ( ج 1 بخش 2 ص 37 ) ، به نقل از محمّد بن عمر واقدى ، آورده است كه الثّبات يعنى خرمابن كهنسالى كه ريشه‌هاى آن ، در زمين فرورفته و استوار گشته است » . ( 9 ) ( ثبج ) « أنطو الثّبجة » ( 133 ) يعنى دام ميانحال بدهيد . الإنطاء يعنى إعطاء . ( 10 ) ( ثخن ) « فلمّا أثخن فى الأرض ( 273 ) : أثخن يعنى چيره و در زمين ، استوار گشت . و سخن خداى - تعالى - « حتّى إذا أثخنتموهم فشدّوا الوثاق ( 20 ) » ( تا آنگاه كه بر ايشان چيره گرديد ، آنگاه پيمان را استوار كنيد ) ، نيز در همين معنى است . ( 11 ) ( ثغر ) « الثّغر » ( 361 / الف ) : جايى كه از آنجا براى هجوم دشمن بترسند . ( 12 ) ( ثغى ) « فى كلّ خمس من الإبل ثاغية مسنّة » ( 188 ) : الثّاغية يعنى گوسفند ، و الثّغاء : آواز هنگام تولّد گوسفند است .