است . پيامبر اسلامى ( ص ) دربارهء اينكه چيزى از متن نامه‌هاى او كاسته يا چيزى بر آن ، افزوده شود ، بسيار حسّاس بوده است . او به زيد بن ثابت يكى از كاتبان خود دستور داد تا زبان سريانى را فرا بگيرد . مىفرمود چون من بيم دارم كه چيزى از نوشته‌هاى مرا بكاهند يا چيزى بدانها بيفزايند « 169 » . با اين توضيح به خوبى روشن مىگردد كه پيامبر اسلام ( ص ) تا چه اندازه به متن نامه‌هاى خود ، اهميّت مىداده است . از اين رو به راستى بايد باور داشت كه نوشته‌هاى پيامبر گرامى اسلام ( ص ) به املاى خود او ، نوشته شده است . هماهنگى سبك خطبه‌هاى پيامبر ( ص ) ، با سبك نامه‌هاى او ، دليل روشن ديگرى است بر اين معنى « 170 » . در پايان ، يادآورى اين نكته بسيار بجاست كه نوشته‌هاى پيامبر اكرم ( ص ) ، ( نامه‌ها ، پيمان‌نامه‌ها ، إقطاعها و فرمانها ) به ويژه آن دسته از اين نوشته‌ها كه از احكام اسلامى سخن گفته‌اند ، در صورتى مىتوانند ملاك عمل قرار گيرند كه با نظرهاى استدلالى فقهاى بزرگ اسلام ، به ويژه فقهاى شيعه ، هماهنگى داشته باشند . در اينجا لازم است از همهء دوستان فاضل و پژوهشگر خود كه هر كدام به گونه‌اى در اين كار مرا يارى داده و راهنمايى كرده‌اند ، به ويژه از دوست و همكار دانشمندم آقاى دكتر سعيد نجفى اسد اللّهى كه همواره از راهنماييهاى گران‌بار ايشان برخوردار بوده‌ام ، سپاسگزارى كنم . بدين وسيله ، محبتهاى همهء آنان را ارج مىنهم . از يادآوريهاى فاضل نكته سنج جناب آقاى پرويز اتابكى ، به ويژه يادداشت ارزشمند ايشان دربارهء كهن‌ترين مأخذ « پيمان نامهء صفّين » كه عين آن را در پانوشت همين پيمان‌نامه آورده‌ام « 171 » ، بسيار سپاسگزارم . تهران ، يكم آذر ماه 1370 سيّد محمّد حسينى

--> ( 169 ) . التراتيب الإدارية 1 / 204 - 203 ( به نقل از : الفتح البارى ، الحافظ ؛ جامع ترمذى ، ابن عساكر ، المصاحف ، ابن ابى داود ) . ( 170 ) . بنگريد : خطبهء حجّة الوداع ( ش 287 / الف ) و ديگر خطبه‌هاى پيامبر اسلام ( ص ) . ( 171 ) . ش 372 ، پانوشت شمارهء 1 .