محمد حميد الله ( مترجم : سيد محمد حسينى )
557
مجموعة الوثائق السياسية للعهد النبوي و الخلافة الراشدة ( نامه ها و پيمانهاى سياسى حضرت محمد ( ص ) و اسناد صدر اسلام ) ( فارسي )
و كسانى را كه بر پايهء آن كار كردهاند ، نيز به راه راست راهنمايى كرده است . چنين انديشهاى بر امير مؤمنان و پيروان او ، فرخنده باد . به فرمانرواى مسلمانان گزارش مىدهم كه ما و مردم قيساريّه ، چندين بار پيكار كرديم و در همهء اين نبردها ، خداوند آنان را ناتوان و نيرنگشان را زيانبار و ايشان را گرفتار ساخت . چون ديدند كه خداوند نيرويشان را گرفت و آنان را خوار ساخت ، و با خردى و ناتوانى روبرو گردانيد ؛ و بزرگان و جنگاوران و پادشاهانشان را كشت ، به درون شهرهاى خود گريختند و در دژهاى خويش ، پناه گرفتند . ما محاصرهء آنان را به درازا كشانديم ، راه نيرو و خواربار را بر ايشان بستيم و آنان را در دشوارترين گونهء سختى قرار داديم . چون با ناتوانى و سختى روبرو شدند ، خداوند آن شهر را بر ما گشود . سپاس خداى را كه پروردگار جهانيان است . و درود و رحمت آفريدگار بر تو باد . ( 1 ) عمر در پاسخ وى نوشت : به نام خداوند بخشايندهء بخشايشگر از بندهء خدا امير مؤمنان عمر ، به يزيد بن ابو سفيان . درود بر تو . به راستى كه من همراه تو آفريدگارى را مىستايم كه جز او خدايى نيست . اما بعد ، نامهء تو به من رسيد و از پيروزيى كه براى مسلمانان ياد كرده بودى ، آگاه گشتم . از اين رو ، پروردگار جهانيان را سپاس مىگويم و شما نيز وى را سپاس گوييد تا نعمت خود را بر شما فزون و كامل گرداند . زيرا اين خدا بود كه شما را از رنج دشمنانتان آسوده گردانيد . روزيتان را گسترده ساخت و شما را در شهرها جاى داد و نيرومند گردانيد و آنچه را كه خواستيد ، در اختيارتان نهاد . « اگر نعمت خدا را شماره كنيد ، به همهء شمارههاى آن ، دست نتوانيد يافت . به راستى كه آدمى سخت ستم پيشه و ناسپاس است ( 1 ) » . درود بر تو . 1 . ابراهيم / 34 . - م .