كتابهاى غريب الحديث « 108 » و كتب لغت ، شرح گشته است . دعوت اهل كتاب به اسلام : در نامه‌ها ، پيمان‌نامه‌ها و امان نامه‌هايى كه پيامبر خدا ( ص ) براى فرا خواندن اهل كتاب ( يهود و ترسايان ) به اسلام ، نوشته ، از شعاير آيينهاى آنان نيز ياد كرده است . در نوشته‌هاى خود به يهود ، از موسى بن عمران ، تورات ، از نام خود به عنوان پيامبرى كه در تورات آمده و آيهء « مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ الَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ . . . ذلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْراةِ وَ مَثَلُهُمْ فِي الْإِنْجِيلِ . . . « 109 » ، گفت‌وگو مىكند « 110 » . پيامبر ( ص ) در نامه‌هاى خود به ترسايان ، نيز از مريم عذرا ، عيسى مسيح ( ع ) و آيهء « . . . يا أَهْلَ الْكِتابِ تَعالَوْا إِلى كَلِمَةٍ سَواءٍ بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمْ . . . » « 111 » كه اهل كتاب را به سوى خداوند يگانه فرا مىخواند و آنان را از روى آوردن به هر گونه شريك خدا و سرور و سرپرستى بازمىدارد ، ياد كرده است « 112 » . 5 . بيان احكام اسلامى : در نوشته‌هاى پيامبر اسلام ( ص ) ، احكام در دو نوع عبادى و اقتصادى آمده است . احكام عبادى مانند احكام نماز ، روزه ، حج ، مقدمات و مقارنات آنها است . در نامه‌هايى كه پيرامون احكام عبادى نوشته شده ، توضيح و تفصيل چندانى دربارهء آنها نيامده است . شايد اين بدان سبب بوده كه پيامبر و كارگزاران او ، اين احكام را در عمل به مسلمانان مىآموخته‌اند . ولى احكام مسائل اقتصادى كه احكام زكات ، غنيمتهاى جنگى و گزيت ( جزيه ) ، عمده‌ترين آنها بود ، با شرح و بيان بيشترى آمده و متن نامه‌هاى بلند را پر كرده است . براى نمونه ، در فرمان ش 105 « 113 » براى عمرو بن حرم كارگزار پيامبر ( ص ) در يمن ، در حدود يك سوم متن نامه ، به امور اقتصادى مربوط مىگردد . در فرمانى كه براى حارث بن عبد كلال و ديگران نوشته شده ( ش 109 ) ، بيشترين بخش فرمان دربارهء شيوهء ستاندن انواع زكات و گزيت است . همهء متن فرمان پيامبر ( ص ) به حكمرانان ( أقيال ) يمن ، ( ش 110 رج ) پيرامون خمس غنايم و داراييهايى است كه بايد زكات آنها را بپردازند . در برخى از نوشته‌هاى پيامبر ( ص ) ، گونه‌اى از دادوستدهايى كه مورد پذيرش اسلام است ، نشان داده شده و جمله‌هايى چون : « لا داء ، و لا غائلة و لا خبيثة ، بيع المسلم للمسلم » « 114 » كه

--> ( 108 ) . مانند : غريب الحديث ابن قتيبه ؛ الفائق فى غريب الحديث ، زمخشرى ؛ النّهاية فى غريب الحديث ، ابن الأثير . . . ( 109 ) . الفتح / 29 . ( 110 ) . بنگريد : ش 15 . ( 111 ) . آل عمران / 64 . ( 112 ) بنگريد : ش 22 ، 26 ، 49 ، 93 ، 107 . ( 113 ) . پيش از اين ياد شد كه اين فرمان ، يكى از گران‌بارترين فرمانهاى پيامبر خدا ( ص ) است كه تاريخ ، آن را نگهداشته است . ( 114 ) ش 224 ، 224 / ألف .