أدب القاضى ( چنان كه حاكم مروزى در المختصر الكافى و سرخسى در المبسوط ، از وى نقل كرده‌اند ؛ ولى اين باب در نسخه‌هاى خطى كه من از كتاب الأصل شيبانى ديده‌ام ، به چشم نمىخورد ) ، در همين كتاب ، در كتاب صلح و كتاب دعاوى و بيّنات ، اقتباسهايى از اين نامه ، صورت گرفته است ؛ احمد بن حنبل ( دارقطنى و بيهقى در سنن خود ، از وى روايت كرده‌اند ، اما نمىدانيم از كدام كتاب وى روايت كرده‌اند . زيرا كه در مسند ابن حنبل ، به اين نامه دست نيافتيم ) ؛ البيان و التّبيين ، جاحظ ( از ابو يوسف و سفيان بن عيينه ) 1 / 169 ؛ ادب القاضى ، خصاف ( اين كتاب داراى نسخه‌هايى خطى است كه ما آنها را نديده‌ايم ؛ ولى اين نامه در شرحهاى اين كتاب ، نوشتهء جصّاص و ابن مازه آمده است ) ؛ عيون الأخبار ، ابن قتيبه 1 / 66 ؛ أنساب الأشراف بلاذرى ( خطّى رئيس الكتّاب در استانبول ) 2 / 623 - 624 ؛ الكامل مبرّد ص 9 ؛ العقد الفريد ، ابن عبد ربّه 1 / 33 ؛ المختصر الكافى ، حاكم مروزى شهيد ( خطّى فيض اللّه و ملّا چلبى در استانبول ) و آن ، خلاصهء باب أدب القاضى از كتاب الأصل شيبانى است ؛ شرح ادب القاضى ، خصاف ، به شرح أبو بكر جصّاص رازى ( خطّى استانبول ، سلطان احمد ) ورق 5 / الف ؛ السّنن ، دارقطنى ص 512 - 513 ؛ إعجاز القرآن ، باقلانى ص 214 - 216 ؛ المبسوط ، عبد العزيز حلوانى ( خطّى اياصوفيا در استانبول ، متن نامه با شرح آن ) ورق 490 / ب - 491 / الف ؛ الأحكام السّلطانيّه ، ماوردى ص 119 - 121 ؛ المبسوط ، سرخسى 16 / 60 - 65 ( متن نامه و شرح آن ) ؛ السّنن الكبرى ، بيهقى 10 / 150 ( نيز مقابله كنيد : 10 / 119 از همان ) ؛ المعرفة ، بيهقى ( من آن را نديده‌ام ولى محشّى المحلّى ، ابن حزم 1 / 60 ، از آن ، نقل كرده است ) ؛ شرح أدب القاضى ، خصّاف ، به شرح عمر بن عبد العزيز بن مازه ( خطّى شهيد على پاشا در استانبول ) ورق 13 / الف متن نامه و شرح آن ، در آن تصريح شده است كه خصّاف به جز شرح باب ادب القاضى از كتاب الأصل شيبانى ، كارى نكرده است ؛ و او نامهء عمر را كه در كتاب شيبانى در آغاز باب آمده ، به آخر آن برده و برخى از واژه‌هاى آن را بر خلاف روايت شيبانى آورده است ؛ ابن عساكر ، تاريخ دمشق در ترجمهء عبد اللّه بن قيس ( خطّى توپ‌قاپى در استانبول ) ورق 182 / الف - 200 / الف ، اينها روايتهايى است از تبصرة الحكّام فى أصول الأقضية و مناهج الأحكام ، ابن فرحون 1 / 21 ( وى نيز آن را از عبد الملك بن حبيب سلمى قرطبى و جز او ، نقل كرده است ) ؛ بدايع الصّنايع ، كاشانى 7 / 9 ؛ تاريخ عمر بن الخطّاب ، ابن الجوزى ، روايتهاى بسيار ص 95 - 99 ؛ نهاية الأرب ، نويرى 6 / 257 ؛ إعلام الموقّعين ، ابن قيّم 1 / 71 - 72 ، وى متنى را روايت و شرح كرده و گفته است كه اين متن نامه ، با آنچه كه راوى آن در دست فرزندان ابو موسى اشعرى ديده ، برابر است ؛ المقدّمه ، ابن خلدون 1 / 184 ؛ صبح الأعشى ، قلقشندى 10 / 193 - 194 ؛ كنز العمال ، على المتّقى ج 3 ش 2632 ( به نقل از دارقطنى ، سهيلى و ابن عساكر ) ؛ التّذكره ، ابن حمدون ، ج 1 ، ورق 125 / ب - 126 الف ( خطّى احمد ثالث در استانبول ش 2948 ؛ و به أدب الكتاب عبد الحميد ، 123 / الف و پس از آن نيز ، ارجاع داده‌اند ) . مقابله كنيد : الجامع ، عمر بن راشد ( دو نسخهء خطى فيض اللّه در استانبول و اسماعيل صائب در آنكارا ) باب القضاء ؛ الموطّأ ، امام مالك 36 / 2 ؛ المصنّف ، عبد الرزّاق بن همام ( خطّى ) باب أدب القاضى ؛ المعتمد ، ابو الحسن بصرى معتزلى 2 / 734 ، مناقب أبى حنيفه ، الكردرى 1 / 145 ؛ الإحكام فى أصول الأحكام ، ابن حزم 6 / 40 - 41 ؛ المحلى ، نيز ابن حزم ج 1 / 58 - 59 ، ج 9 / 393 ، 431 ؛ المحاسن و المساوى ، بيهقى ؛ اسلامى عدل‌گسترى ابنى آغازمين ، محمّد