محمد حميد الله ( مترجم : سيد محمد حسينى )
486
مجموعة الوثائق السياسية للعهد النبوي و الخلافة الراشدة ( نامه ها و پيمانهاى سياسى حضرت محمد ( ص ) و اسناد صدر اسلام ) ( فارسي )
Louis Massignon , opera Minore ج 3 / 35 - 60 كه به عربى نيز ترجمه شده است . سپس سعد پيروزى مسلمانان را به عمر نوشت و عمر در پاسخ وى نوشت : در جاى خود بمان و در پى چيز ديگرى مباشيد . سعد نيز به عمر نوشت : اين تنها راهى است كه بدان دست يافتهايم و سرزمين پارس ، در كنار ماست . عمر در پاسخ وى نوشت : در جاى خود بمان و در پى ايشان مرو ؛ براى مسلمانان ، خانهء هجرت و اردوگاه پيكار برگزين ؛ ولى ميان من و مسلمانان ، دريايى قرار مده . سعد پيكار گران را در شهر انبار فرود آورد ، ولى هواى آنجا را خوش نداشتند و گرفتار تب گشتند . سعد به عمر نامه نوشت و او را از بيمارى مسلمانان آگاه ساخت . عمر در پاسخ وى نوشت : تنها علفزارى كه براى زيستن شتر و گوسفند مناسب باشد ، براى زندگى تازيان مناسب خواهد بود . در كنار دريا ، زمينى بلند برگزين و آن را جايگاه مسلمانان ساز . سپس سعد ، جايگاه كنونى شهر كوفه را برگزيد . زمين و حدود مسجد كوفه و خانههاى مسلمانان را معلوم كرد . ( 1 ) ( 314 / الف ) نامهء عمر به مردم كوفه ابن سعد ، ج 6 / 3 ؛ ج 3 / 1 ص 183 ؛ أنساب الأشراف ، بلاذرى 1 / 163 ؛ المستدرك ، حاكم ، 3 / 315 ؛ اعلام الموقعين ، ابن قيّم 4 / 125 ؛ تذكرة الحفّاظ ، ذهبى 1 / 14 ؛ الأعظمى ( دراسات فى الحديث النبوى 1 / 125 ) ؛ سنن دارقطنى ( چ هند ) ص 512 - 513 . امّا بعد : من عمّار را به فرمانروايى و عبد اللّه را به عنوان معلم و وزير نزد شما فرستادم . اين دو از ياران گرانمايهء پيامبر خدا ( ص ) بودهاند . از اين رو به سخنان ايشان گوش فرا دهيد و از آنان پيروى كنيد . من در بهرهمند گشتن از وجود كسى چون عبد اللّه ، شما را بر خويشتن ترجيح دادهام . و به ديگر روايت ، چنين است : من عمّار بن ياسر را به فرمانروايى و عبد اللّه بن مسعود را به عنوان معلّم و وزير ، سوى شما روانه