داده است كه پس از بازگشت از نزد مردم يمامه ، به جانب مردم عراق - چه عرب و چه عجم - بروم ؛ تا آنان را به سوى آفريدگار - كه ستودنش شكوهمند است - و پيامبرش - كه درود بر او باد - فرا خوانم . ايشان را به بهشت نويد و از آتش بيم دهم . اگر به سخنان من پاسخ مثبت دهند ، در سود و زيان با مسلمانان برابر خواهند بود . من به حيره رسيدم و إياس ( 1 ) بن قبيصهء طايى همراه كسانى از سران حيره نزد من آمد . من ايشان را به سوى خدا و پيامبرش فرا خواندم ، ولى از پذيرفتن آن ، سرباز زدند . به دنبال آن ، به ايشان پيشنهاد كردم كه يا سرگزيت بپردازند يا آمادهء پيكار شوند . گفتند : ما را به پيكار با تو نيازى نيست ؛ ولى آن گونه كه با ديگر پيروان كتب آسمانى با پرداخت سرگزيت راه آشتى در پيش گرفته‌اى ، با ما نيز چنان كن . من آنان را شماره كردم هفت هزار مرد بودند . پس از وارسى ايشان ، دريافتم كه از آن ميان يك هزار تن بيمار يا داراى نقص عضو هستند . سپس اين يك هزار تن را از شمار آن گروه كاستم و سرانجام ، شمار سرگزيت‌پردازان به شش هزار كس رسيد . پس از آن ، ايشان با پذيرش پرداخت شصت هزار درهم ، با من پيمان بستند . با آنان شرط كردم تا به آن پيمانى كه پيروان تورات و انجيل با خدا بسته‌اند ، گردن نهند و بر پايهء آن ، رفتارى ناهماهنگ با متن اين پيمان‌نامه در پيش نگيرند ؛ و هيچ كافرى را - چه تازى و چه غير تازى - به زيان هيچ مسلمانى يارى ندهند و آنان را به رازهاى مسلمانان ، راه ننمايند . بر مردم حيره است كه در برابر اين پيمان ، به پذيرفتن سخت‌ترين تعهدى كه آفريدگار جهان از پيامبرى گرفته است ، تن در دهند . اگر با اين پيمان مخالفت ورزند ، از پناه اسلام به دور خواهند بود . چنانچه ايشان اين پيمان را نگاهداشته محتواى آن را به كار گيرند و سرگزيت پذيرفته را به مسلمانان بپردازند ، از حقوق مردم هم پيمان با مسلمانان ، برخوردار خواهند گشت ؛ و بر ماست كه ايشان را از گزند دشمنان بازداريم . سپس چنانچه خداوند ما را بر دشمن پيروز گرداند ، آنان در پناه اسلام به سر خواهند برد و در اين باره ايشان از سوى آفريدگار جهان ، از استوارترين تعهدى كه وى از پيامبرى گرفته باشد ، برخوردار خواهند بود . خود آنان نيز بايد به چنان تعهدى گردن نهند و در پذيرفتن آن ، سر سختى از خود نشان ندهند . [ چنانچه ايشان خود بر دشمن چيره گردند ، از امكانات هم‌پيمانان مسلمين برخوردار خواهند بود و نبايد از فرمانى كه به آنان داده مىشود ، سر بپيچند ] . من پذيرفتم كه : پيران از كار افتاده و آسيب ديدهء مردم حيره و نيز ورشكستگانى كه پرداخت هزينهء زندگى آنان را همكيشان آنها به گردن گرفته‌اند ، از پرداخت سرگزيت بر كنار باشند ؛ و تا آنگاه كه در سرزمين اسلامى بمانند ، خود و كسان زير سرپرستى ايشان از بيت المال مسلمانان بهره‌مند گردند . ولى اگر از جايگاه هجرت مسلمانان و سرزمين اسلامى بيرون روند ، هزينهء زندگانى كسان تحت تكفّل ايشان ، بر عهده مسلمانان نخواهد بود . هر يك از بردگان مردم حيره كه به اسلام بگرود ، در بازارهاى مسلمانان ارزيابى گشته ، بىشتاب