محمد حميد الله ( مترجم : سيد محمد حسينى )
446
مجموعة الوثائق السياسية للعهد النبوي و الخلافة الراشدة ( نامه ها و پيمانهاى سياسى حضرت محمد ( ص ) و اسناد صدر اسلام ) ( فارسي )
1 . آزاذبه ( آزادبه ) مرزبان و فرمانده سپاهيان پادشاه ايران در پادگانهاى مرزى ميان ايرانيان عرب زبان ، به هنگام حملهء تازيان به ايران بود ( طبرى 4 / 2019 و 2037 ) . واژهء زباذبه گويا جمع كلمهء زاذبه ( آزاذبه ) است . به جز در تاريخ طبرى ، در مآخذ ديگرى كه در دسترس من بود ، به اين نام بر نخوردم . - م . ( 1 ) ( 289 / الف ) نامهء خالد از حيره به مردم پارس المطالب العالية ، ابن حجر ش 4433 . عامر شعبى گويد : أبو بكر به خالد نوشت كه پس از يمامه ، به حيره و سپس به شام رود . چون خالد در حيره فرود آمد ، به مردم پارس نامه نوشت . وى به يغماگرى پرداخت تا به سورا ( ؟ ) رسيد و در آنجا ، كشتار كرد و اسير گرفت . پس از آن به غارت عين التّمر سرگرم شد و كشت و اسير گرفت . وى سپس به شام رفت . عامر شعبى گويد : ابن معبد يعنى المسيح ( عبد المسيح ؟ ) حيرى ، نامهء خالد را به من نشان داد . متن نامه ، در دست نيست ( شايد منظور از « ابن معبد يعنى المسيح » همان عمرو بن عبد المسيح باشد كه در پيمان زير 290 ياد شده است . ( 2 ) 290 پيمان خالد با مردم حيره ( 1 ) طبرى ص 2044 - 2045 . به نام خداوند بخشايندهء بخشايشگر اين پيمانى است كه ميان خالد بن وليد و عدىّ و عمرو فرزندان عدىّ ، و عمرو بن عبد المسيح و إياس بن قبيصه و حيرىّ بن أكّال ( عبيد اللّه گويد : جبرى ، و اينان بزرگان و نمايندگان مردم حيره