محمد حميد الله ( مترجم : سيد محمد حسينى )

441

مجموعة الوثائق السياسية للعهد النبوي و الخلافة الراشدة ( نامه ها و پيمانهاى سياسى حضرت محمد ( ص ) و اسناد صدر اسلام ) ( فارسي )

1 . ورس به عربى و به فارسى اسپرك ( لغت نامهء دهخدا ) « گياهى باشد زرد رنگ و آن در ولايت يمن بيشتر از جاهاى ديگر به هم مىرسد . گويند چون يك سال بكارند ده سال باقى ماند و نبات آن شبيه به نبات كنجد باشد » ( برهان قاطع 4 / 2271 ) . گياهى است كه براى رنگ كردن اشياء و در رنگرزى به كار مىرود ( فرهنگ دكتر معين « ورس » ) . - م . ( 1 ) ( 287 / 5 ) إقطاع أبو بكر ، براى عيينة بن حصن و الأقرع بن حابس و جلوگيرى عمر از آن اقطاع المطالب العالية ، ابن حجر ، ش 2000 ، 2072 ( وى به ابن شيبه ، ارجاع داده است ) ؛ السّنن الكبرى ، بيهقى 9 / 186 . عيينة بن حصن و أقرع بن حابس ، نزد أبو بكر آمدند و به وى گفتند : اى جانشين پيامبر خدا ! نزديك ما زمينى هست آباد نشده كه در آن ، گياه و سودى نيست . چنانچه درست مىدانى ، آن را به ما اقطاع ده . ( راوى ) گويد : أبو بكر آن را به ايشان داد و دربارهء آن ، براى آن دو فرمانى نوشت . متن فرمان ، به دست نيامده است . أبو بكر بن أبى شيبه در كتاب الإمارة ، در باب وزراء ، از اين موضوع ياد كرده است كه آنان ، عمر را كه در آنجا نبود ، گواه ساختند . سپس آن دو نزد عمر رفتند تا گواهى او را به دست آرند . چون وى از متن نوشته آگاه شد ، نامه را از دست ايشان گرفت و آب دهان بر آن افكند و نوشته را پاك كرد . آن دو زير لب ، به وى ناسزا گفتند . عمر گفت : بىگمان ، آن روز كه اسلام ناتوان بود ، پيامبر خدا دل شما را به دست مىآورد ؛ ولى [ اكنون ] خداوند به اسلام نيرو بخشيده است . از اين رو ، برويد و همهء كوششهاى خود را به زيان من ، به كار گيريد . خداوند شما را زنده نگذارد ، اگر در راه دشمنى با من چيزى فروگذاريد .