1 . اين روايت ، تا پايان بند دوم ( ففيها شاة ) ، بىهيچ دگرگونيى از نظر معنى ، با آنچه كه در اين باره ، در نامه‌هاى 104 / 2 و 110 / ج آمده ، برابر است . تنها در اين معنى كه : چنانچه شتر يك سالهء ماده نبود ، به جاى آن ، شتر دو سالهء نر بدهد ، كه در اين روايت آمده است ، با آنها تفاوت دارد . - م . 2 . براى آشنايى بيشتر با مسائل زكات شتر ، و سالهاى گونه‌گون عمر شتران زكات ، بنگريد : معانى الأخبار ، صدوق ص 327 - 28 ، لسان 8 / 43 ؛ نيز بنگريد : فرمانهاى 105 بندهاى 16 - 20 ، و 110 / ج . - م . 3 . بنگريد : فرمان 110 / ج پانوشت شمارهء 3 . - م . 4 . در اينجا نيز سخن از زكات گوسفند و نصابهاى آن است كه در برگردان فرمانهاى 105 و 110 / ج ، به تفصيل بيان گشته و در همين نامه ( 104 / 3 ) نيز گوشه‌هايى از آن ، ياد شده است . بدين سبب از تكرار آن ، خوددارى شد . - م . 5 . متن : « الرّقة » : الورق : در هم زده شده ، سكّهء نقره ( كتاب الأموال ص 700 ؛ مفاتيح العلوم ص 11 ) . - م . 6 . بنگريد : الخلاف 1 / 193 . - م . ( 1 ) 104 / 4 نامهء عمر بن خطّاب دربارهء زكاتها الموطّأ ، مالك 17 / 11 ش 23 ، ( ناشر آن ، به ابو داود 9 / 5 و ترمذى 5 / 4 ، ارجاع داده است ) ، سنن دارقطنى 1 / 208 ، 210 . مقابله كنيد : بع ش 933 ، 934 ، 940 ، 941 ، 942 ، 946 ، 949 ، 998 ، 1034 ، 1038 ، 1040 ، 1056 ، 1106 ، 1108 ، 1412 ؛ المصنّف ، عبد الرزّاق ش 6802 و 6798 ؛ مكاتيب الرسول ، على الأحمدى ص 201 ( وى به الزّرقانى نيز ارجاع داده است ) ؛ ابن ماجه 8 / 13 ش 1805 . از مالك روايت است كه گفت : من نامهء عمر خطّاب را دربارهء زكاتها خواندم و در آن ، چنين ديدم : به نام خداوند بخشايندهء بخشايشگر در بيست و چهار شتر و كمتر از آن ، در هر پنج نفر شتر ، يك گوسفند زكات است ( 1 ) . . . 1 . چنان كه پيش از اين نيز ( آغاز نامهء 104 / 2 ) ياد شد ، بنياد اين نامه با نامهء ( 104 / 2 ) و ( 104 / 3 ) يكى بوده يعنى همان نوشتهء پيامبر ( ص ) به روايت سالم بن عبد اللّه بوده است . نيز مىتوان گفت كه متن نامهء 110 / ج ، با متن اين نامه برابر است . از اين رو ، از تكرار ترجمه ، پرهيز شد . - م .