بد 9 / 3 - 4 ؛ سنن دارقطنى 1 / 80 كتاب الزّكاة ، نيز ص 209 ؛ ابن ماجه 8 / 10 ؛ المنتقى ، ابن جارود ( مصر 1382 ) ش 342 ، السّنن الكبرى ، بيهقى 4 / 84 - 85 ؛ ( النّسائى و المنتقى ، بدان گونه كه در ابن حنبل زير شمارهء 72 آمده است ) ؛ الوثائق السّياسيّة اليمنيّة ، الأكوع الحوالى ص 167 - 168 ( به نقل از الأهدل ص 70 ، از الإحسان فى تقريب ابن حبّان ج 5 و از سبل السّلام ؛ نامه‌هاى سعادت و مكاتيب صحابهء رسالت ( خطّى طلعت در مصر ) شمارهء 15 ؛ مكاتيب الرّسول ، على الأحمدى ص 199 ( وى به المسند [ المستدرك ] ، حاكم 2 / 14 - 15 ، كتاب الخراج ص 76 ، ترتيب مسند الشّافعىّ 1 / 235 ، و شرح المواهب ، زرقانى 3 / 381 نيز ارجاع داده است ) . ما در اينجا روايت بيهقى را مىآوريم ؛ زيرا بخارى آن را به گونه‌اى پراكنده ، در جاهاى بسيارى آورده است . در شمارى از واژه‌هاى مآخذ ما ، پس و پيشى يا نقل به معنى روى داده است . ما از نابرابريهاى اين روايت ، در اين سند سخنى نخواهيم گفت . زيرا اين روايت ، در واقع به منزلهء آوردن نوشتهء پيشين است . از انس بن مالك روايت است : هنگامى كه أبو بكر به جانشينى پيامبر ( ص ) رسيد ، او را به بحرين گسيل كرد . فرمانى براى وى نوشت و آن را با مهر پيامبر مهر كرد : به نام خداوند بخشايندهء بخشايشگر اين ، زكات واجب و تعيين گشته‌اى ( 1 ) است كه به فرمان خدا ، پيامبر او براى مسلمانان تعيين كرد . از اين رو ، از هر يك از مسلمانان زكاتى طبق احكام آن بخواهند ، بايد بپردازد . ولى اگر فراتر از دستورهاى معلوم گشته ، چيزى از كسى بخواهند ، نبايد بدهد . تا 24 شتر ، زكات هر پنج شتر ، يك گوسفند است . . . . [ چنانچه سنّ شتران ، در زكات نابرابر باشد ، ] بدين گونه كار خواهند كرد : كسى كه زكات شترانش ، شتر مادهء پنج‌ساله است ولى آن را ندارد و شتر چهارساله دارد ، مىتواند همان را در صورت داشتن گوسفند ، با دو گوسفند يا با بيست درهم ، به جاى شتر مادهء پنج‌ساله بدهد . كسى كه زكات شتران وى ، شتر مادهء چهارساله است و آن را ندارد ولى شتر مادهء پنج‌ساله دارد ، گردآورندهء زكات ، همان را از وى مىپذيرد و بيست درهم يا دو گوسفند به او مىدهد . كسى كه زكات شترانش يك شتر مادهء چهارساله است ولى تنها شتر مادهء سه‌ساله دارد ، كارگزار زكات ، همان را با دو گوسفند يا بيست درهم ، از او خواهد پذيرفت . كسى كه زكات شترانش ، شتر مادهء سه‌ساله باشد و آن را نداشته باشد ولى شتر مادهء چهارساله داشته باشد ، گردآورندهء زكات ، همان را از او مىپذيرد و بيست درهم يا دو گوسفند به وى مىدهد . كسى كه زكاتش يك شتر مادهء سه‌ساله است ولى شتر مادهء دوساله دارد ، همان را با دو گوسفند يا بيست درهم ، از وى خواهند پذيرفت ( 2 ) . زكات ، به گوسفندانى تعلّق مىگيرد كه از گياه بيابان بچرند ( 3 ) . زكات 40 تا 120 گوسفند . . . ( 4 ) زكات نقره ( 5 ) ، يك چهارم از يك دهم ( ربع عشر ) است . چنانچه مالى تنها يك صد و نود [ درهم ] باشد ، زكاتى ندارد ( 6 ) ، مگر آنكه دارندهء آن ، خود بخواهد كه زكات دهد .