محمد حميد الله ( مترجم : سيد محمد حسينى )
210
مجموعة الوثائق السياسية للعهد النبوي و الخلافة الراشدة ( نامه ها و پيمانهاى سياسى حضرت محمد ( ص ) و اسناد صدر اسلام ) ( فارسي )
به دست مىآيد ، نمايندهء او است . مردم بحرين ، در برابر ستم و ستمگر و در ميدانهاى كارزار ، ياوران و پشتيبانان وىاند . اينان در برابر محتواى اين نوشته - بىآنكه سخنى را جا به جا كنند و يا آهنگ تفرقه در سر بپرورانند - با خدا پيمان بستهاند . بر سپاهيان اسلام است كه ايشان را از فىء ( 5 ) ، بهرهمند سازند . در داورى ، راه داد در پيش گيرند . در رفتار و كردار ، ميانهرو باشند . اين فرمانى است كه هيچ يك از دو گروه ، نبايد آن را دگرگون سازند . خدا و پيامبرش بر ايشان گواهاند . 1 . عبد القيس پسر أقصى پسر دعمىّ پسر جديله پسر أسد پسر ربيعه ، جدّى جاهلى است و نسبت به آن ، عبقسىّ و عبدى مىباشد . فرزندان عبد القيس ، نخست در تهامه بودند و سپس به بحرين رفتند و در آنجا ماندند . اين قبيله داراى تيرههاى بسيارى است ( جمهره ص 295 - 96 ؛ لسان العرب ، 6 / 188 « قيس » ؛ الأعلام ، 4 / 175 ) . - م . 2 . در نسخهء اصل ، « الأكبر بن عبد القيس » آمده است ، ولى نسبشناسان با اين نام ، آشنا نيستند . شايد صورت درست آن ، « الأكبر من عبد القيس » و يا « لكيز بن عبد القيس » بوده است ؟ . 3 . متن « القحم » دربارهء معنى اين كلمه بنگريد : ( لسان ، 12 / 463 و واژهنامهء كتاب ) . - م . 4 . « جريم الثّمار » در اصل « حريم » با ح بىنقطه بوده است ، و شايد درست آن « جريم الثمار است ؛ به واژهنامه بنگريد . 5 . قاضى ابو يوسف گفته است : فىء همان خراج است . از ابو عبيد مؤلّف كتاب الأموال نقل شده است كه : آنچه پس از پايان جنگ ، از اهل شرك گرفته مىشود ، فىء نام دارد ( الرّتاج ، 1 / 189 ) . - م . ( 1 ) ( 72 / الف ) نيز براى عبد القيس عمر موصلى ؛ بخش هشتم ورق 31 ب - 32 الف به نام خداوند بخشايندهء بخشايشگر اين فرمانى است از محمّد فرستادهء خدا براى قبيلهء عبد القيس و كسان و پيروان عبد القيس در بحرين و پيرامون آن : شما مسلمان گشته و به خدا و پيامبرش ايمان آورده بوديد كه نزد من آمديد ؛ و در راه استوارى بر دين خدا با من پيمان بستيد . من با اين شرط پيمان شما را پذيرفتم كه در همهء كارها از خدا فرمان بريد ، نماز گزاريد و زكات دهيد ؛ به زيارت خانهء خدا رويد و ماه رمضان را روزه بداريد ؛ و پيوسته در راه خدا - هر چند به زيان خود - راه داد در پيش گيريد . نيز به شرط آنكه بر پايهء دستورى كه خدا و پيامبرش دربارهء اموال مسلمانان دادهاند ، از داراييهاى ( 1 ) توانگران برگيريد و به تهيدستان دهيد .