السيد جعفر مرتضى العاملي ( مترجم : محمد سپهرى )

136

مأساة الزهراء ( ع ) ( رنجهاى حضرت زهرا س ) ( فارسي )

2 - بخشى از اين حديث در كتابهاى ديگر آمده مثل : تقريب المعارف از فقيه جليل القدر شيخ ابو الصلاح حلبى و كتاب امالى و كافيه شيخ مفيد مدينة المعاجز از علامه مقدس سيد هاشم بحرانى به نقل از ابن عباس و كعب الاحبار . « 1 » داستان سخن گفتن محمد بن ابى بكر با پدرش به هنگام مرگ را عماد طبرى در كامل بهايى « 2 » ، غزالى در سرّ العالمين ، و ابن جوزى در تذكرة الخواص « 3 » آورده‌اند . 3 - آنچه دربارهء سن محمد به هنگام مرگ پدرش گفته‌اند ، كلام نهايى نيست . برخى گفته‌اند كه محمد در اين زمان پنج سال - اگر در سال هشتم هجرى متولد شده باشد - و يا چهار سال - اگر در حجة الوداع در سال نهم هجرى به دنيا آمده باشد - سن داشته است . علاوه بر اين ، شايد اين كودك از نوابغ باشد . علّامهء مجلسى احتمال داده كه اين جريان يكى از معجزاتى است كه خداوند سبحان براى امير المؤمنين على عليه السّلام آشكار كرده است . « 4 » ( 1 ) به هر حال وجود يك حديث معضل در يك كتاب باعث وارد كردن خدشه در همه كتاب نمىشود . ضمن اينكه احتمال وجود تصحيف يا سهو نويسنده در آن مىرود ، يعنى اينكه عبد الرحمن ابى بكر باشد نه محمد بن ابى بكر . احتمالات ديگرى ، نيز در اين باره هست . در كتابهاى معتبر موارد فراوانى از اين قبيل آمده اما از اعتبار آن نكاسته است . ( 2 ) دوم : امامان سيزده نفرند : در كتاب سليم روايتى از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله آمده : « خداوند يك نظر به ساكنان

--> چ قديم ، ج 8 ، ص 199 ؛ به نقل از الكافيه مفيد ؛ الغارات ، ج 1 ، ص 326 . ( 1 ) كتاب سليم ، ج 1 ، صص 191 - 192 . ( 2 ) كامل بهايى ، ج 2 ، ص 192 . ( 3 ) ر . ك : كتاب سليم ، ج 1 ، ص 194 ؛ در پاورقى از : استقصاء الافهام ، ج 1 ، ص 514 ؛ كشف الحجب ، ص 445 ؛ تذكرة الخواص ، ص 62 . ( 4 ) ر . ك : كتاب سليم ، ج 1 ، صص 191 - 196 .