43 خطبهء همام در صفات مؤمنين : سؤال همام و امتناع امير المؤمنين عليه السّلام از جواب ، غنا و امن خداوند از اطاعت و معصيت مردم ، رفتار مؤمنين در دنيا ، ديدگاه مؤمنين از بهشت و جهنّم ، مؤمنين و تلاوت قرآن ، ياد مرگ در مؤمنين ، احتراز مؤمنين از تعريف ديگران ، علامات ظاهرى مؤمن ، علامات باطنى مؤمن ، صبر و خوددارى مؤمن ، كيفيت ارتباط مؤمن با مردم ، تأثير خطبهء امير المؤمنين عليه السّلام در همام . خطبهء همام در صفات مؤمنين سؤال همام و امتناع امير المؤمنين عليه السّلام از جواب ( 1 ) ابان بن ابى عياش از سليم نقل مىكند كه گفت : مردى از اصحاب امير المؤمنين عليه السّلام - كه به او « همام » « 1 » گفته مىشد و عابد و اهل تلاش و كوشش در عبادت بود - برخاست و عرض كرد : يا امير المؤمنين ، مؤمنين را برايم بگونهاى توصيف كن كه گويا به آنان نگاه مىكنم . امير المؤمنين عليه السّلام از جواب او تعلّل ورزيد و فرمود : اى همّام ، از خدا بترس و نيكى كن ، چون خداوند با كسانى است كه تقوى پيشه كنند و كسانى كه نيكوكار باشند . همام عرض كرد : به حق خدايى كه تو را گرامى داشته و مخصوص گردانيده و به تو بخشش كرده است و با آنچه به تو داده ترا فضيلت داده ، از تو مىخواهم كه آنان را برايم توصيف كنى . امير المؤمنين عليه السّلام به پا ايستاد و حمد و ثناى الهى بجا آورد و بر پيامبر و اهل بيتش صلوات فرستاد ، و سپس فرمود :

--> ( 1 ) همام بن شريح بن زيد بن مرة بن عمرو . او پسر خواهر ربيع بن خثيم است و خطبهء حضرت و مرگ همام در حضور ربيع بوده است . در اين باره به بحار : ج 68 ص 192 ح 48 و ص 196 ، و بحار : ج 67 ص 317 مراجعه شود .