سليم بن قيس الهلالي الكوفي ( مترجم : اسماعيل انصارى زنجانى )
130
كتاب سليم بن قيس الهلالي ( اسرار آل محمد ع ) ( فارسي )
معروف است ، گذشته از آنكه شعبه تصريح مىكند كه آنچه گفته از روى گمان است نه يقين ! ! و اين ظن و گمان در مقابل تصريحهايى كه خود عامه بر وثاقت ابان دارند ارزشى ندارد . اضافه بر اينكه سخنان خود شعبه نيز اشكالى به ابان وارد نمىكند ، زيرا او احاديث ابان را منكر و ناشناخته تلقّى مىكند و پيداست كه امثال فضائل امير المؤمنين عليه السّلام و روايات شيعى در احكام شرعى بايد براى شعبه و امثال او ناشناخته باشد . جالبتر اينكه براى تضعيف ابان به چند خواب ديدن تمسّك كردهاند كه از نظر رجاليين فاقد ارزش علمى است . 4 . علامه موحد ابطحى مىگويد : اكثر تضعيفات ابان ، با اعتماد بر سخن شعبه است كه در مورد ابان بيش از اندازه بدگويى كرده است . آنچه هم بعنوان تضعيف نقل كردهاند چيزى جز عناد نيست زيرا يكى از سه جهت را مطرح كردهاند : خوابهايى كه بر عليه ابان ديدهاند ! ! روايت ابان از ضعفايى كه آنان ضعيف دانستهاند ! روايات منكر و ناشناختهء او كه بعنوان مثال فضائل اهل بيت عليهم السّلام را شمردهاند ! در هر سهء اين اشكالات ، چيزى جز جنبهء عناد با تشيع منظور نيست و تضعيف او به هر حال از جهت مذهب است . 5 . مولى حيدر على شيروانى مىگويد : ابان در زمان امام زين العابدين و امام باقر و امام صادق عليهم السّلام مطالب كتاب سليم را نقل مىكرده و از اصحاب آن امامان عليهم السّلام بشمار مىآمده است . بزرگان علما نيز روايات او را بعنوان اعتماد بر او نقل مىكردهاند . 6 . علّامه شيخ موسى زنجانى مىگويد : به نظر من روايات ابان مورد قبول است همانطور كه عدّهاى از متأخرين علماى شيعه متوجّه اين نكته شدهاند . نظر آنان هم به روايات متقدّمين مانند شيخ صفّار و شيخ صدوق و ابن وليد و ديگران است كه به آنچه در بارهء ابان گفته شده اعتنا نكردهاند و روايات او را نقل كردهاند . اضافه بر آنكه روايات ابان از نظر محتوا و مطلب نشان مىدهد كه او شيعه بوده و از اعتقاد بالايى برخوردار بوده است . نتيجهء سخن در بارهء ابان يك جمعبندى از آنچه تاكنون در بارهء ابان ذكر شد نتيجهء زير را در بر خواهد داشت :