سليم بن قيس الهلالي الكوفي ( مترجم : اسماعيل انصارى زنجانى )
131
كتاب سليم بن قيس الهلالي ( اسرار آل محمد ع ) ( فارسي )
آنچه در اعتبار كتاب سليم از ائمه عليهم السّلام و از علما نقل شد و اينكه در طول چهارده قرن علما به نقل كتاب سليم و احاديث آن توجه خاصى داشتهاند ، همهء اينها به تأييد ابان بر مىگردد ، زيرا با توجه به اينكه تنها ناقل كتاب سليم ابان بن ابى عياش بوده و هر گونه تأييد كتاب سليم و احاديث آن در درجهء اوّل به معناى تأييد ابان است كه كتاب بدست او رسيده و توسط او نقل شده است . پيداست كه اين عدهء كثير از علما ، در صدد تأييد كتابى نبودهاند كه به سند ضعيفى روايت شده باشد ، چنان كه علّامهء خوانسارى مىگويد : « وقتى اين همه اسناد كتاب سليم ، همگى به ابان منتهى مىشود اين خود كاشف از وثاقت ابان است » . توجّه خاص به رواياتى كه ابان نقل كرده نيز راه مناسبى براى مطالعهء احوال اوست كه با چه كسانى در ارتباط بوده و اعتقاد او در چه حد بالايى بوده است . سخنان علماى عامه در بارهء ابان ، نيز بهترين دليل بر تشيّع و وثاقت او نزد شيعه است كه مخالفين را چنان بر آشفته است . همچنين دقت علماى شيعه در كشف واقعيّت در بارهء ابان در خور تقدير است كه توانستهاند يكى از حقايق تاريخى و رجالى شيعه را اين چنين ريشهيابى كنند و آن را در آئينهء حقيقت جلوهگر سازند . تعريف رجال مذكور در اسناد كتاب سليم نام اشخاصى كه در اسناد كتاب سليم قرار دارند در بخش پنجم اين مقدّمه با اشاره به مقام علمى و اجتماعى ايشان ذكر شد . بحثهاى رجالى در بارهء هر يك از اشخاص موجود در اسناد كتاب سليم براى اهل فن براحتى قابل مراجعه به مقدمهء متن عربى است و براى عموم تا حدى موجب تطويل به حساب مىآيد . به همين جهت از مطرح كردن آن در ترجمهء فارسى صرف نظر شد . در اينجا بد نيست يادآور شويم كه گذشته از وثاقت راويان موجود در اسناد كتاب سليم ، شخصيتهاى مهمّى در اسناد كتاب هستند كه هر يك بتنهايى براى اعتماد به كتاب كافىاند . علماى بزرگى همچون ابن اذينه كه رئيس علماى شيعه در بصره و از اصحاب امام كاظم عليه السّلام بوده است ، و نيز ابن ابى عمير كه موثّقترين علماى شيعه و از