ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )

72

الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )

رسيد . ملك طغرل وقتى خبر خروج خليفه از بغداد را شنيد به سوى طريق خراسان عدول كرد و كسان خود را براى غارت و فساد به اطراف پراكنده ساخت . خود نيز در رباط جلولاء [ ( 1 ) ] فرود آمد .

--> [ ( ) ] خالص ولايتى بوده ، كه حالا خراب است ، بر آب نهروان . اما مرتفع تمام است و سى پاره ديه بود . حقوق ديوانش هفت تومان و سه هزار دينار است . ( نزهة القلوب ) آنندراج مىآورد : نهرى است شرقى بغداد . بر آن نهر شهرى است كلان ، خالص نام . ( لغتنامه دهخدا ) [ ( 1 ) ] - جلولاء ( به فتح جيم ) : دهى است به بغداد بر يك منزل از خانقين و جنگ آن مشهور است . ( منتهى الارب ) جلولاء تا خانقين هفت فرسنگ فاصله دارد . در اين موضع بسال 16 هجرى جنگى ميان مسلمانان و ايرانيان اتفاق افتاد . ( معجم البلدان ) جلولاء شهر قديم ايرانى است در سرزمين عراق كنونى . اين شهر از منازل عمدهء راه بين عراق و خراسان بوده و بيك فاصله چهل و پنج كيلومترى از دستجرد و خانقين قرار داشته است . نزديك اين شهر در اواخر سال 16 هجرى قمرى عربها شكست سختى بر سپاهيان ساسانى وارد كردند . محل آن ظاهرا مطابق با قزل رباط بوده است كه امروز سعديه ( ظاهرا به نام سعد بن ابى وقاص ، سردار فاتح معروف عرب ) خوانده مىشود . ( دائرة المعارف فارسى )