ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
212
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
سلطان محمد در تاريخ هيجدهم شعبان سال 474 هجرى قمرى تولد يافته بود . سى و هفت سال و چهار ماه و شش روز از عمرش مىگذشت كه جهان را بدرود گفت . نخستين بار كه سلطان محمد به سلطنت ، فرا خوانده شد در بغداد در ماه ذى الحجه سال 492 بود . خطبهاى هم كه بنام او خوانده مىشد ، چند بار قطع گرديد هم چنان كه ما بيان كرديم . او با سختىها و خطرات بيحد روبرو شد . و هنگامى كه برادرش بركيارق از جهان رفت ، كار پادشاهى او سر و سامان يافت و جلال و قدرت او بسيار شد . تعداد سپاهيان و همچنين ميزان دارائى او رو به - افزايش نهاد . رويهمرفته مدت دوازده سال و شش ماه مردم در تحت فرمانروائى او بودند . بيان برخى از صفات او سلطان محمد پادشاهى دادگستر و نيكرفتار و دلير بود . از جمله وقايعى كه دليل عدالت خواهى اوست يكى اينست كه زمانى از بعضى بازرگانان ، عدهاى برده خريد و پرداخت بهاى اين بردگان را به عامل خوزستان حواله كرد . او قسمتى از پول را داد . و از پرداخت بقيه طفره رفت . بازرگانان نيز براى مطالبه پول خود به محكمه عدالت شكايت كردند و ماموران قاضى را با خود به دربار سلطان محمد بردند . سلطان كه آنان را ديد به حاجب خود گفت : « ببين اينها چه مىخواهند ؟ »