ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
53
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
سنه دويست هيجده بيان محنت قرآن مجيد در آن سال مامون باسحاق بن ابراهيم كه امير بغداد بود نوشت و دستور داد كه فقهاء و علما و محدثين را جمع و درباره قرآن امتحان كند ( به اين معنى قرآن را مخلوق خداوند بدانند زيرا خدا منزه از گفتن و خطاب است ) هر كس بگويد قرآن مخلوق و احداث شده است آزاد و رها شود و هر كس اين عقيده را نپذيرد به خود مامون گزارش داده شود كه درباره او دستور بدهد نامه خود را هم با ادله و براهين مفصل نمود . هر كس هم به آن عقيده قائل نشود و ترك و طرد شود و آن در ماه ربيع الاول بود . و نيز دستور داد هفت نفر ( از پيشوايان سنت ) را نزد او روانه كند كه نام آنها از اين قرار است محمد بن سعد كاتب واقدى و ابو مسلم نماينده يزيد بن هارون و يحيى بن معين و ابو خيثمه زهر بن حرب و اسماعيل بن ابى مسعود . و احمد بن دورقى آنها را نزد مامون فرستادند و مامون آنها را امتحان كرد و همه گفتند : قرآن مخلوق است آنها را ببغداد باز برگردانيد . اسحاق بن ابراهيم آنها را در خانه خود احضار