ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )

45

الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )

هرثمة بن اعين او كسى بود كه رشيد را بمقام خلافت نشاند چنان كه خواهد آمد . چون هادى درگذشت خيزران گفت : ما چنين شنيده بوديم كه در چنين شبى يك خليفه مىميرد و يك خليفه بمقام خلافت مىرسد و يك خليفه هم متولد مىشود . هادى مرد و رشيد خليفه شد و مأمون به دنيا آمد . خيزران علم را از اوزاعى ( فقيه بزرگ ) آموخته بود . هادى در محل عيسىآباذ در گذشت . بيان وفات هادى در آن سال موسى هادى بن محمد بن مهدى بن عبد اللّه منصور بن محمد بن على بن عبد اللّه بن عباس در ماه ربيع الاول وفات يافت . در سبب مرگ او روايات مختلف است بعضى گويند در جوف او قرحه ( زخم ) بوده گفته شده مرگ او بدستور خيزران رخ داده كه او دستور قتل فرزند خود داده بود . علت اينكه خيزران كمر قتل پسر را بسته اين بود كه خيزران ميخواست خود كارهاى خلافت را باستبداد و اراده خويش انجام دهد چنان كه در زمان مهدى ( پدرش ) چنين مىكرد چهار ماه گذشت كه مردم بر در كاخ او هجوم آورده كارها را از او ميخواستند و بدست او انجام مىدادند . يك مركب از در كاخ وى حركت مىكرد و يك مركب بدر قصر او مىرسيد كه هميشه سواران بر درگاه خيزران ازدحام داشتند روزى بهادى كارى را تكليف كرد كه انجام ناپذير بود . هادى تعلل كرد و او گفت بايد اين كار را انجام دهى زيرا من انجام آن را تعهد و ضمانت كرده‌ام كه بايد كار عبد اللّه بن مالك را بسامان رسانى هادى از گفته وى خشمناك شد و گفت : واى بر من از دست آن مرد مادر فلان من دانستم كه او صاحب حاجت