ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
319
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
مخارجى كه براى بهبودى آنها ضرورت دارد از بيت المال بپرداز بحديكه نسبت بمال مسلمين اسراف نشود . بدانكه هر قدر حقوق مردم رعايت و حفظ و آرزوى آنها تضمين شود باز بامراء و اولياء امور طمع دارند كه بر همه چيز آنها بيفزايد و ارفاق و مهربانى كنند . شايد توقع و طمع مردم موجب ملال اولياء امور گردد كه درخواست آنها از حد تجاوز و فزونتر مىگردد و فكر و وقت آنها را مشغول و تباه كند و بار مخارج و خشنودى آنان سنگين شود به حدى كه اولياء امور بستوه آيند و رنج ببرند . پس تو بدانكه كسى كه ميخواهد دادگر و مهربان و حق شناس و كارگردان باشد بايد بردبار و صبور باشد كه بروزگار زودگذر آن وقع نگذارد و بآينده و ثواب آخرت توجه نمايد و آنچه را كه او را نزد خداوند مقرب و گرامى دارد سنگين و ناگوار و ملال آور ندارند و با انجام كارهاى مردم رحمت خداوند را توقع كند . بمردم اجازه ملاقات بده و روى خود را به آنها بنما و حواس خود را متوجه كار آنان بكن و با تواضع و فروتنى و مهربانى آنها را بپذير خوشرو و ملايم و نرم و خوش سخن باش . در گفتار و رفتار رئوف باش . با فضل و سخا و بذل و عطا آنها را استقبال كن . اگر چيزى بدهى با مهر و تعطف و فطرت نيك و سخا بده و از عطاى خود نيك نامى و ثواب بخواه بر كسى منت مگذار . بخشش بدون منت و ملال يك نحو تجارت سودآور و بدون زيان است بخواست خداوند تعالى . از وقايع روزگار و حوادث گذشته خصوصا حال پادشاهان و امراء و بزرگان عبرت بگير كه چگونه خسروان و ملل ديرين زيستند و رفتند . چه كردند و چه كشيدند و چه بردند و چه دادند و بر سر آنان چه آمد و عاقبت كارشان چه شد . تو از تمام حوادث گذشته و وقايع عصر خود عبرت بگير و به خداوند پناه ببر كه ترا مشمول محبت بدارد و بسنت و دين و كتاب ( قرآن ) آگاه و كارگر سازد و از خلاف بپرهيز و از هر چه موجب خشم خداوند باشد احتراز كن . بر احوال عمال خود هم بايد آگاه شوى كه از چه راه مال جمع و ذخيره