ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )

317

الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )

و استعداد و آلات و ادوات حرب خواهى بود . هيچ چيز را بر اين تدبير و سياست و عدالت مقدم مدار كه همين مردم دارى موجب نيك نامى و آسايش خاطر تو خواهد بود بخواست خداوند تعالى . در هر بلادى كه امير و حاكم مىگمارى يك شخص امين موظف بدار كه به تو خبر رفتار حاكم را بدهد و چگونگى حكومت و مردم دارى را بنويسد و شرح دهد به صورتى كه انگار تو خود شخصا ناظر و شاهد و مراقب اعمال آنها باشى و تمام كارها را عيانا مشاهده مىكنى . اگر بخواهى بحكام و عمال خود دستور يا فرمان دهى بايد پيش از آن در عاقبت كار و نتيجه حاصله از دستور را در نظر بگيرى اگر ديدى موجب سلامت و بهبودى و رفاه حال گردد آن دستور يا فرمان را بده و گر نه از صدور دستور خوددارى كن و در انجام و اجراء آن با مجرمين و كار آگاهان و دانشمندان مشورت كن آنگاه مطابق مشورت و مطالعه و سنجش احوال بصدور و اجراء فرمان اقدام كن زيرا بسى اتفاق افتاده كه انسان مطابق ميل و اراده خود كارى انجام دهد كه عاقبت آن موجب فساد و هلاك گردد . و بسى كارها و دستورها ظاهرا مورد تحسين بوده و باطنا باعث فساد كار گردد . پس تو در تمام كارها خرد و احتياط و تدبير را به كار بند و با عقل و متانت و تامل و استقامت اقدام كن و در تمام امور خداوند عز و جل را در نظر بگير و پس از استشاره و استخاره و توكل بر خداى خود كارها را انجام بده و هرگز كار امروز را بفردا معوق و موكول مدار و خود حتى الامكان شخصا به مباشرت كارها بكوش . اگر كار امروز را بفردا تعويق دهى فردا دچار كار ديگرى ميشوى كه ترا از انجام كار نخستين بازخواهد داشت و نخواهى كار گذشته را تدارك و تلافى كنى . بدان اگر روز بگذرد با هر چه در آن حادث شده خواهد گذشت و اگر كار آن روز را در وقت خود انجام ندهى كارها بر تو تراكم و سنگين خواهد شد و تو ناگزير سرگرم كار تازه خواهى شد و كار روز قبل را فراموش خواهى كرد .