ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )

311

الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )

و در راه راست دانا و رهنما باش تا مردم را سوى هدايت و راه حق سوق دهى و خود هم بدان راه هموار برسى . از خشم بپرهيز عنان نفس خود را هنگام غضب بگير . تند مرو و تندى مكن . وقار و متانت را بر غضب و آشفتگى ترجيح بده و از تندخوئى و خود پسندى و غرور در هر كارى بپرهيز و خويشتن دارى كن . هرگز مگو كه من چيره دست و فاعل ما يشاء هستم كه اين گفته و ادعا زودتر از قدر تو مىكاهد و همين ادعا دليل اين خواهد بود كه تو بر خداوند توكل ندارى ( بلكه بر نفس خود اتكا مىكنى ) . تو بايد نيت خود را خالص و به خداوند بىانباز توكل كنى . بدانكه ملك فقط به خداوند عز و جل اختصاص دارد او بهر كه ميخواهد مىبخشد و از هر كه ميخواهد مىگيرد . هيچ كس به اندازه اولياء امور و زير دستان و توانايان كه صاحب نعمت و جاه و جلال هستند بزوال نعمت و فقدان عظمت نزديكتر نيست كه خداوند با سرعت بىمانند نعمت را از او سلب مىكند . اگر ارباب نعمت و دولت كفران نعمت كنند و احسان خداوند را منكر شوند و به آنچه خداوند به آنها داده مغرور گردند و قدر فضل خداوند را ندانند بزوال نعمت و فناى قدرت نزديكترند . طمع و پستى و دلگى را به خود راه مده . گنج و ثروت تو تقوى و فضيلت باشد . هيچ اندوخته و مايه بهتر از اصلاح كار رعيت و آبادى مملكت و اداره امور و حفظ مردم از بليات و آفات و يارى و دستگيرى افتادگان و حمايت ستمكشان نخواهد بود . بدانكه اگر اموال افزوده و در گنجها اندوخته شود رشد و نمو نخواهد كرد ولى اگر باصلاح حال رعيت و آبادى و عمران به كار رود و حقوق مستحقين پرداخت شود و هر مايه كه مورد احتياج مردم است فراهم و داده شود با نمو و رشد و ترقى مملكت و ايجاد آبادى و عمران و اصلاح حال رعيت و بهبودى تمام اوضاع از كشت