ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
181
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
كسى كه بزرگ و سرورشان بود ، گفت :
--> [ ( ) ] بقيه ذيل از صفحه قبل : ثانيا آب دجله در اين موقع تند و عبور از آن مشكل بود . و قشون ايران با داشتن تير اندازان ماهر مىتوانست مانع از عبور قشون اسكندر گردد ، يا لا اقل تلفات زياد به آن وارد آورد . در گوگامل جنگى در مرتبهء سوم بين قشون ايران و اسكندر روى داد . سپاه ايران را يك ميليون نوشتهاند و ليكن بايد اغراق باشد . كلية ارقامى را كه مورخين يونانى و شرقى ذكر مىكنند بايد هميشه با احتياط تلقى كرد . يكى از جهات آن اين است كه خدمهء بار و بنه و عمله و كارگر و هزاران نفر ديگر را كه در اين موارد جزو قشون و يا عقب آن حركت مىكنند در عدهء مردان جنگى محسوب مىدارند . ايرانيان چند فيل جنگى هم تهيه كرده بودند . قشون ايران در اين دفعه ورزيدهتر بود . و وقتى كه جنگ درگرفت ، ايرانىها در بعضى قسمتها عرصه را بر مقدونىها تنگ كردند . ولى فرماندهى داريوش در اين جا هم باعث هزيمت لشكر ايران شد . توضيح آنكه چون اسكندر پافشارى قشون ايران را ديد ، حمله بدان جائى كرد كه داريوش روى عرابهء جنگى قرار گرفته بود . و داريوش همين كه ديد در حوالى او جنگ مىشود ، فرار كرد ! فرار او باعث فرار قسمتى گرديده ، متدرجا به قسمتهاى ديگر سرايت نمود و جنگ به شكست ايرانىها منتهى شد و حال آنكه در بعضى از قسمتها پيشرفت با قشون ايران بود .