الشيخ الكليني ( مترجم : كوه كمره اى )
697
الكافي ( أصول الكافي ) ( فارسي )
من گويم : اين حديث دلالت دارد كه ايمان سه مرحله دارد كه هر سه در تحقق آن دخالت دارند ، اول عقيده قلبى ، دوم اقرار زبانى ، سوم اعمال تنى ، و هر كدام از اين سه نباشند ايمان وجود ندارد ولى چون اقرار زبانى و عمل محسوسند دليل بر عقيدهء قلبى هستند ، و ممكن است كسى اين دو را داشته باشد و عقيده قلبى نداشته باشد در صورت به ظاهر مؤمن است و در باطن كافر است ، به حسب ظاهر احكام مؤمن بر او جارى است ولى از اجر معنوى و ثواب و نجات بهره ندارد . از مجلسى ( ره ) - يكى از محققان گفته است كه غرض از اين حديث برابرى درجات ايمان است به نسبت پيشروى و مبادرت به اجابت در دعوت به ايمان نسبت به عرض دعوت در عالم ذر يا نسبت به پيش روى در شرف و دانش و خرد و حكمت ، يا نسبت به پيش بودن زمان ايمان بطور مطلق و يا به اعتبار زمان بلوغ دعوت اسلامى - بطور خلاصه نقل شد . از مجلسى ( ره ) - « ادخله في شىء » يعنى او را وارد آستانهء اسلام كرد ولى با اين روش او را به كلى از مسلمانى راند ، « ادخله من مثل ذه » يعنى او را در اين روش مسلمانى رياضت مآب سخت وارد كرد و اين سبب شد كه او را از دين آسان و سادهء اسلام بيرون راند . از مجلسى ( ره ) - « لم يلم احد احدا » يعنى در نفهميدن مطالب دقيقه و قصور از معارف يا در كسب نكردن فضائل و اخلاق حسنه و ترك نوافل و گر نه عدم ملامت در ترك واجب و فعل كبائر و محرمات نادرست باشد . از مجلسى ( ره ) - « هى الدرجات » يعنى درجات ايمان ، هر كدام داراى درجهاى هستند و نبايد از هم بىزار باشند و نبايد آنان را بىايمان دانيد يا مقصود اين است كه اينها درجاتى باشند كه خدا در قول خود « هُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ اللَّهِ » بيان كرده است .